Szlak zabytków techniki to tematyczny, samochodowy szlak turystyczny, który łączy obiekty związane z dziedzictwem przemysłowym województwa śląskiego. W jego skład wchodzi 36 miejsc i obejmuje najważniejsze i najciekawsze postindustrialne obiekty związane z tradycją górniczą, hutniczą, energetyką, kolejnictwem, łącznością, produkcją wody oraz przemysłem spożywczym. (spis alfabetyczny wg miast) www.zabytkitechniki.pl

Dworzec Kolejowy
Bielsko-Biała

www.it.bielsko.pl

DworzecKolejowy-BielskoBiala

Pierwsza stacja w Bielsku została uruchomiona w 1855 roku i należała do Cesarsko-Królewskiej  Uprzywilejowanej Kolei Północnej Cesarza Ferdynanda i łączyła Wiedeń z Krakowem. Początkowo podróżni korzystali z budynku starego dworca. Jednak po rozbudowie linii w kierunku Żywca i Cieszyna, okazało się, że jest on za mały. Nowy dworzec został otwarty 25 lutego 1890 roku.

Budynek dworca składa się z trzech pawilonów. Został zaprojektowany w stylu historyzmu. Reprezentuje typową architekturę ówczesnych austriackich dworców prowincjonalnych. Jego powstanie doprowadziło do szybkiej rozbudowy północnych rejonów miasta.

Muzeum Techniki i Włókiennictwa
Bielsko-Biała

www.muzeum.bielsko.pl

bielsko-biaa-muzeum-techniki-i-wkiennictwa

Muzeum znajduje się w dawnej fabryce sukna Karola Butnera zbudowanej w 1907 roku. Maszyny i urządzenia, które są tutaj zgromadzone, znajdują się na dwóch piętrach budynku. W przędzalni, przygotowalni, tkalni i wykańczalni, zwiedzający zapoznają się z poszczególnymi etapami cyklu produkcji tkanin wełnianych. Oddzielny zbiór tworzą maszyny do produkcji kapeluszy. W muzeum jest także ekspozycja poświęcona historii miejscowego przemysłu maszynowego.

Elektrociepłownia Szombierki
Bytom

www.bytom.pl/elektrocieplownia-szombierki

Elektrociepłownia została uruchomiona 29 listopada 1920 roku i stanowi już nieodłączny element krajobrazu Bytomia. Odwiedzając obiekt można poznać jego historię, historię produkcji ciepła i energii elektrycznej. To także idealna przestrzeń dla amatorów industrialnych wycieczek oraz idealny plener dla wydarzeń artystycznych, wystaw, koncertów oraz imprez sportowych.

Elektrociepłownia-SzombierkiElektrociepłownia jest porównywana do zamku w Malborku. Podobno do jej budowy użyto tyle samo cegieł co przy budowie zamku krzyżackiego.

Na początku XX wieku, Szombierki były uznawane za jedną z największych elektrowni w Europie. Zbudowano ją w rekordowym tempie. Od projektu do rozpoczęcia produkcji ciepła minęło zaledwie 4 lata. W latach 1939 – 1944 Szombierki osiągnęły maksymalną moc 100 MW i pracowało w niej wtedy ponad 900 osób.

Górnośląskie Koleje Wąskotorowe
Bytom

www.gkw.pl

Górnośląskie-Koleje-Wąskotorowe-Bytom

Od 1851 roku, na Górnym Śląsku rozpoczęto budowę sieci kolei wąskotorowej o rozstawie szyn 785 mm. Pierwsze odcinki były gotowe już dwa lata później. Gotowa sieć 230 kilometrów torów łączyła między sobą huty, kopalnie, cementownie, fabryki i elektrownie. Do dzisiaj pozostał 21-kilometrowy fragment tej sieci łączący Bytom z Tarnowskimi Górami i Miasteczkiem Śląskim, co czyni go najstarszą czynną koleją wąskotorową na świecie. Można ją jeździć o każdej porze roku, ale największe zainteresowanie wzbudza w okresie letnim, dowożąc pasażerów nad zalew Nikło-Chechło. W czasie kursu zobaczyć można charakterystyczne pejzaże Górnego śląska. Jadąc mijamy po drodze m.in., zabudowania Elektrociepłowni Szombierki, zabytkowy Szyb Krystyna, Parowozownię Bytom-Karb, wyrobiska dawnych kamieniołomów dolomitu w Bytomiu-Suchej Górze oraz zabytkową Kopalnię Srebra w Tarnowskich Górach.

Wieża wyciągowa szybu Prezydent wraz z kompleksem zabudowań Sztygarka
Chorzów

www.sztygarka.pl

Przy granicy Chorzowa Starego, na terenie między ulicami Piotra Skargi i Tadeusza Kościuszki, znajduje się zabytkowa wieża wyciągowa dawnego szybu Prezydent zbudowana w 1933 roku. Była częścią nieistniejącej już kopalni wydobywającej węgiel. Po jej zamknięciu, części obiektów wyburzono. Pozostały tylko budynki dyrekcji, starej sali zbornej, dawnego budynku mieszkalnego sztygarów, kopalnianej straży pożarnej i skraplarni powietrza, no i właśnie starej wieży. Sama wieża stałą się symbolem miasta i przypomina o jego przemysłowej przeszłości.

Wieża-wyciągowa-szybu-Prezydent

Wieża była pierwszym żelbetonowym obiektem tego typu, który powstał na Górnym Śląsku i jednym z najnowocześniejszych w ówczesnej Europie.

Muzeum Drukarstwa
Cieszyn

www.muzeumdrukarstwa.pl

Muzeum w Cieszynie to jedyne takie miejsce w Polsce, gdzie znajduje się kompletna stara drukarnia a wszystkie maszyny są w pełni sprawne. Podczas naszej wizyty możemy poczuć charakterystyczny klimat dawnych czasów, zobaczyć maszyny drukarskie oraz poznać ich zastosowanie. Podczas zwiedzania śledzimy kolejne etapy drukowania książek tradycyjną metodą. Od ręcznego układania tekstu z zastosowaniem pojedynczych liter i odlewanie na specjalistycznej maszynie, odbijanie na papierze, do końcowego etapu łączenia poszczególnych stron w książkę.

Muzeum-Drukarstwa-cieszyn

Rodzina Prochasków, do której należała znajdująca się zaraz obok Muzeum drukarnia, przez 132 lata tworzyła historię cieszyńskich drukarzy. Powstające w mieście książki oraz gazety były znane w całej Europie. W 1876 roku, książki, które tutaj powstawały otrzymały cesarski złoty medal, a w 1883 roku, drukarnia zyskała zaszczytny tytuł „cesarsko-królewska drukarnia nadworna i wydawnictwa”. Firma wydawała książki w wielu językach. Tutaj drukowano wpływową niemieckojęzyczną gazetę „Silesia”. Rozkwit drukarstwa w Cieszynie wpłyną na losy miasta i stanowił o jego rozwoju.

Galeria Sztuki Współczesnej Elektrownia
Czeladź

www.galeria-elektrownia.pl

Pochodzący z 1903 roku obiekt to część kopalni, którą ufundował książę Hugo von Hohenlohe zu Ohringen.  W 1898 roku kopalnię odkupiło założone w Łodzi Towarzystwo Górniczo-Przemysłowe Saturn. Jego założyciele Karol Wilhelm II Scheibler i dr Alfred Biedermann należeli do przemysłowej elity ówczesnej Europy. Kopalnia zakończyła działalność w 1996 roku. Pozostały w niej maszyny i urządzenia, a wśród nich najbardziej okazałe – koło zamachowe Wanda. Od 2005 roku, w dawnej przykopalnianej elektrowni działa Galeria Sztuki Współczesnej.

Galeria-Sztuki-Współczesnej-Elektrownia

W centralnym miejscu galerii znajduje się, pochodzące z 1903 roku, koło zamachowe. Do połowy lat 90. XX wieku, były tylko dwa takie koła. Nosiły imiona Wanda i Karol – od małżeństwa Karola Wilhelma i Wandy Scheibelerów. We wnętrzu obiektu zachowane są również inne oryginalne urządzenia z przełomy XIX i XX wieku.

Charakterystyczny budynek Galerii został zaprojektowany przez polskiego architekta Józefa Piusa Dziekońskiego. Był on konserwatorem zabytków, projektantem wielu kościołów w okolicach Warszawy i przedstawicielem stylu wiślano-bałtyckiego.

Muzeum Górnictwa Rud Żelaza
Częstochowa

www.muzeumczestochowa.pl

Muzeum-Górnictwa-Rud-Żelaza

Muzeum znajduje się w podziemnych korytarzach wydrążonych w Parku ks. Stanisława Staszica w Częstochowie. Zorganizowaną ją w charakterystycznych dla kopalni wyrobiskach podziemnych. Zwiedzający mogą zobaczyć chodniki w obudowie drewnianej i stalowej, komorę pomp oraz fragment ściany eksploatacyjnej. Prezentowane są też lokomotywy, maszyny górnicze, oraz fragmenty klatki schodowej oraz tachograf. Zgromadzono tutaj zestawy narządzi i maszyn służących w przeszłości górnikom. Można zobaczyć charakterystyczne oświetlenie stosowane pod ziemią, sprzęt ratowniczy, kołowrót oraz XIX-wieczny wózek go transportu rudy. Muzeum górnictwa Rud Żelaza jest jedyną placówką, która pokazuje dzieje górnictwa rud żelaza.

Muzeum Historii Kolei
Częstochowa

www.tpkww.one.pl

Częstochowa_muzeum_kolejnictwa

Muzeum zostało założone w 2001 roku przez Towarzystwo Miłośników Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej. Znajduje się w budynku stacji Częstochowa Stradom, drugim co do wielkości dworcu kolejowym w mieście. Zobaczymy tutaj m.in. sprzęt i elementy wyposażenia kolejowego, lampy, mundury, kolekcje tabliczek z lokomotyw i wagonów, dokumenty kolejowe, plany oraz stare fotografie.

Muzeum Produkcji Zapałek
Częstochowa

www.zapalki.pl

Czynne do dziś Zakłady Przemysłu Zapałczanego w Częstochowie, założone w latach 1881-1882 przez Karola von Gehliga i Juliana Hucha, zapraszają na jedyne tego typu na świecie, muzeum pokazujące cały cykl produkcji zapałek – od drewnianego klocka po gotową paczkę z charakterystycznym czarnym kotem. Główną atrakcją muzeum jest zabytkowa, cały czas czynna, linia technologiczna produkcji zapałek z lat 30. XX-wieku.

Muzeum-Produkcji-Zapałek

W Muzeum można podziwiać ogromną wystawę etykiet zapałczanych. Znajdziemy tam piękne pudełka z obrazkami z samolotami, strojami ludowymi, herbami miast. Są też serie pudełek, na których znajdziemy hasła PRLu.

Kopalnia Ćwiczebna Sztygarka
Dąbrowa Górnicza

www.muzeum-dabrowa.pl

Kopalnia została udostępniona do zwiedzania w 2010 roku jako podziemna trasa turystyczna, zbudowana na dwóch pokładach węgla kamiennego. Łączna długość wyrobisk wynosi 800 m. Zobaczymy tutaj stanowiska szkoleniowe związane z mechaniką i elektryką oraz zabezpieczeniem wyrobisk górniczych. Stoją tutaj maszyny, które służyły do wydobycia i transportu węgla m.in. kombajn węglowy, przenośniki czy wozy kopalniane. Na dole można obejrzeć podziemną kaplicę św. Barbary albo przejechać się kolejką górniczą, która służyła do transportu ludzi pod ziemią.

Kopalnia-Ćwiczebna-Sztygarka

Kopalnia ćwiczebna powstała przy jednej z najstarszych zawodowych szkół technicznych w Polsce, która od 1889 roku kształciła przyszłych górników czy hutników. Początkowo uczniowie odbywali swoje praktyki w prawdziwych kopalniach czy hutach. Powstanie kopalni ćwiczebnej przy szkole w 1927 roku, umożliwiało im ćwiczenia na miejscu. Większość pomocy naukowych znajdującej się pod ziemią, została wykonana właśnie przez uczniów szkoły.

Muzeum Techniki Sanitarnej
Gliwice

muzeum.pwik.gliwice.pl

gliwice_muzeum_techniki_sanitarnej

Dzisiejsze muzeum znajduje się w gruntownie odrestaurowanym, ponad stuletnim budynku, który był kiedyś częścią pierwszej oczyszczalni ścieków jaka powstała w Gliwicach. Obiekt jest unikatem w skali kraju, jest także najmłodszą placówką muzealną w Gliwicach. Możemy tam podziwiać eksponaty, które kiedyś kształtowały historię gliwickiej kanalizacji, a niektóre z nich pochodzą wprost z łazienek naszych babć. W programie zwiedzania przewidziano także odwiedziny w nowoczesnych obiektach.

strona