100 najpiękniejszych miejsc w Polsce

- Advertisement -

Spis treści

Jeżeli uważasz, że w naszym ojczystym kraju nie ma ciekawych miejsc, powiedzenie “cudze chwalicie, swojego nie znacie” będzie miało dla Ciebie wyjątkowe znaczenie. W czterech najbliższych artykułach postaram się Wam przybliżyć najpiękniejsze i najciekawsze miejsca w Polsce, do których warto się wybrać, jeżeli nie chcecie wyjeżdżać gdzieś za granicę. Kolejna część będzie dostępna w przyszły weekend.

Park Arkadia pod Łowiczem

arkadia-pod-lowiczem

W niewielkiej wsi Arkadia koło Łowicza znajduje się ogród romantyczny w stylu angielskim założony w roku 1778 przez Helenę z Przeździeckich (1753-1821), żonę Michała Hieronima Radziwiłła właściciela pobliskiego Nieborowa.

Znajdziemy tutaj fantazyjne skupiska drzew, rozległe łąki, a także staw z “Wyspą uczuć“. Zgodnie z modą panującą w tamtych czasach, ogród urozmaicały budowle nawiązujące do sztuki antycznej i gotyckiej. Do najciekawszych należy świątynia Diany, Łuk Grecki i Akwedukt. Na sztucznym wzgórzu zbudowano Domek Gotycki, zwany Przybytkiem Nieszczęścia i Melancholii.

Babia Góra w Beskidach

Babia Góra jest uważana za jeden z najbardziej zdradliwych szczytów w Polsce. Liczy sobie 1725 m n.p.m i jest najwyższym wzniesieniem położonym poza Tatrami w Naszym kraju. Nazywana jest Królową Beskidów, Matką Niepogód, Diablakiem albo po prostu Orawską Świętą Górą.

Babia_GoraOd 1977 roku działa tutaj Rezerwat Biosfery UNESCO dzięki temu, góra przyciąga botaników, geologów i innych badaczy z całego świata. Na stosunkowo niewielkim obszarze można zobaczyć dobrze rozwinięte żleby, pola rumoszu skalnego oraz jeziorka osuwiskowe.

Wokół Babiej Góry panuje specyficzny klimat. Pogoda jest tu bardzo zmienna. Zdarza się, że różnice temperatury pomiędzy pobliską Zawoją, a szczytem wynosi kilkanaście stopni. Ponadto w wyższych partiach wieje prawie zawsze silny wiatr.

Babia góra ma niemal historyczne znaczenie dla polskiej turystyki.

Bagna Biebrzańskie

Dolina Biebrzy położona jest w północno-wschodniej Polsce, 200 km od Warszawy, 370 km od Gdańska i 530 km od Katowic i jest to wyjątkowe miejsce na aktywny wypoczynek na łonie przyrody.

Mokradła, turzycowiska i lasy bagienne, rozciągające się wzdłuż Biebrzy, zajmują powierzchnię blisko 100 tys. ha, co jest unikatem na skalę europejską.

Zawiłe meandry i starorzecza tętniącej życiem rzeki wylewają co roku, zamieniając dolinę w królestwo ptactwa wodno-błotnego. Biebrzańskie łąki i pastwiska, podtapiane każdej wiosny, przyozdabiają się żółtymi kaczeńcami, tworzącymi niespotykany krajobraz.

Wiosna nad Biebrzą jest wielkim widowiskiem ptasich przelotów i godów. Nad rozciągającymi się po horyzont rozlewiskami rozlega się odgłos kluczących po niebie dzikich gęsi, żurawi i innych ptaków. Przyciąga to nad Biebrzę ornitologów z całego świata. W dolinie Biebrzy stwierdzono 276 gatunków ptaków, w tym 180 to gatunki lęgowe. Bagna zamieszkują takie rzadkości jak: dubelt, wodniczka, batalion, dzięcioł białogrzbiety, świstun, rybitwa białoskrzydła, łabędź krzykliwy, bocian czarny, orlik krzykliwy i grubodzioby. Czytaj dalej >>

Zamek w Baranowie Sandomierskim

Zamek w Baranowie Sandomierskim, nazywany też “małym Wawelem“, dawna siedziba rodu Leszczyńskich,  to światowej klasy zabytek, który od lat przyciąga zwiedzających, amatorów aktywnego wypoczynku jak i przedsiębiorców poszukujących atrakcyjnego miejsca na organizacje szkoleń, konferencji czy też spotkań biznesowych.

zamek-w-baranowie-sandomierskimZamek urzekająco wpisuje się w nadwiślański pejzaż i jest otoczony 14 ha parkiem z polem golfowym. Na terenie zamku działa muzeum, w którym można zapoznać się z historią obiektu i jego właścicieli.

Zobacz koniecznie: Najsłynniejsze zamki w Polsce

Zamek został wzniesiony pod koniec XVI wieku w miejscu średniowiecznego, obronnego dworu rycerskiego. W XV wieku dwór baranowski należał do szlacheckiej rodziny Baranowskich. Na przełomie XV i XVI wieku właścicielem Baranowa został wielkopolski ród Górków. W 1569 roku Stanisław Górka sprzedał dobra baranowskie Rafałowi Leszczyńskiemu. Obecny kształt zamku stanowi imponujący przykład wytwornego stylu zamożnej rodziny Leszczyńskich. Wspaniałą architekturę, ukształtowaną na wzór królewskiego Wawelu w Krakowie, rezydencja zwana “Małym Wawelem” zawdzięcza najprawdopodobniej włoskiemu architektowi i rzeźbiarzowi Santi Gucci’emu. Ostatnim właścicielem zamku z rodu Leszczyńskich był Rafał X, którego syn – Stanisław Leszczyński, był królem Polski.

Więcej info znajdziesz na stronie www zamku.

Pałac Branickich w Białymstoku

Pałac Branickich w Białymstoku jest zaliczany do najpiękniejszych realizacji barokowej architektury w tej części Europy. Mecenat hetmana Jana Klemensa Branickiego doprowadził w XVIII wieku do opatrzenia białostockiego pałacu mianem “Polskiego Wersalu”.

Dziedzictwo hetmana jest kontynuowane przez Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, który od 1950 roku jest właścicielem rezydencji. Pałac stanowi główną siedzibę białostockiej Uczelni, która prowadzi systematyczne prace remontowo-konserwatorskie zmierzające do przywrócenia rezydencji XVIII-wiecznej świetności. Poprzez liczne inicjatywy takie jak Noc Muzeów, Dni Otwarte UMB, Podlaski Festiwal Nauki i Sztuki, Europejskie Dni Dziedzictwa, a także zorganizowanie Muzeum Historii Medycyny i Farmacji, pałac spełnia funkcje naukowo-dydaktyczne oraz wpisuje się w życie kulturalne miasta.

Strona www: www.umb.edu.pl/palac_branickich

Bieszczady

Choć to wciąż jeszcze najmniej “skażone” cywilizacją góry w Polsce, latem na głównych szlakach turystycznych i w stanowiących dobrą bazę wypadową miejscowościach coraz trudniej o ciszę i spokój.

Piętra roślinne Bieszczad układają się nieco inaczej niż w pozostałych polskich górach – ze względu na warunki klimatyczne nie ma tutaj lasów świerkowych regla górnego oraz piętra kosodrzewidy. Aby chronić niezwykłe walory przyrodnicze regionu, zwłaszcza lasy bukowe oraz unikalne wysokogórskie łąki – połoniny, w 1992 roku Bieszczadzki Park Narodowy, wspólnie z Parkami krajobrazowymi Ciśniansko – Wetlińskim oraz Doliny Sanu, wszedł w skład Międzynarodowego Rezerwatu Biosfery UNESCO “Karpaty Wschodnie”

Osobliwością Bieszczad jest zaistniały w 1947 roku proces wtórnego zdziczenia przyrody. Wiąże się on z wyludnieniem tych terenów (w wyniku wyludnienia po II wojnie światowej) oraz zanikiem działalności gospodarczej.

Biskupin

biskupin

Rezerwat archeologiczny w Biskupinie został uznany za pomnik historii w 1994 roku. To miejsce, gdzie we wczesnej epoce żelaza istniała osada obronna kultury łużyckiej. Jej odkrycie w 1934 roku pod wodami Jeziora Biskupińskiego stało się jednym z najważniejszych dokonań polskich archeologów, zaznaczającym przełom w stanie wiedzy o pradziejach. Przetrwanie prawie kompletnych fundamentowych konstrukcji drewnianych rozległego osiedla, z reliktami domostw, ulic, wałów i urządzeń technicznych, było zjawiskiem wyjątkowym, swoistą sensacją archeologiczną na miarę europejską. Popularyzowany jako “polskie Pompeje”, Biskupin objęty został wieloletnim programem badań angażujących kilka pokoleń naukowców, prowadzonych na ogromną skalę, z zastosowaniem nowatorskich metod i połączeniem wielu dyscyplin.

Wielkość osady – zadziwiająca na tle fragmentarycznego charakteru wszelkich wcześniejszych odkryć na terenie Polski – jej wyjątkowo dobry stan zachowania oraz znaczenie naukowe decydują o unikatowości obiektu.

Biskupin funkcjonuje obecnie jako muzeum-rezerwat archeologiczny, ze współczesnymi pełnowymiarowymi rekonstrukcjami fragmentów grodu. W ramach wielostronnej aktywności placówki, oprócz przechowywania i udostępniania odkrytego materiału zabytkowego, kontynuowane są badania naukowe, jak również prowadzone nowoczesne działania edukacyjne, włącznie z coroczną organizacją popularnych festynów archeologicznych.

Więcej informacji: http://www.zabytek.gov.pl/Zabytek/szczegoly.php?ID=198

Strona www: www.biskupin.pl

“Rydlówka” w Bronowicach

Bronowice to stara podkrakowska wioska, która zyskała sławę pod koniec XIX wieku jako prawdopodobnie najważniejszy plener ówczesnego, polskiego malarstwa. Była to wówczas urocza wieś z niebiesko malowanymi chatami na pagórkach w sadach. Przez wieś, dołem płynęła malownicza struga łącząca dwa duże stawy. Naprzeciwko stawu na środku wsi stała karczma Hirsza Singera. Po drugiej wojnie światowej, w czasach PRL, stawy zasypano, karczmę rozebrano, a wieś straciła wiele z dawnego uroku, przeobrażając się w willowe przedmieście Krakowa. Dawny czar przyczaił się w gęstwinie zdziczałych ogrodów, w ozdobionych bibułkowymi kwiatkami kapliczkach, w otoczeniu dwóch bronowickich dworków, “Tetmajerówki” i “Rydlówki”, w której od 1969 r. mieści się dziś Muzeum Młodej Polski, a właściwie muzeum jednego dzieła literackiego, “Wesela” Stanisława Wyspiańskiego. Muzeum prowadzi wspólnie Krakowski Oddział PTTK i rodzina Rydlów.

Dworek zbudował artysta malarz, Włodzimierz Tetmajer, w 1894 r., cztery lata po ślubie z córką bronowickiego chłopa, Anną Mikołajczykówną. W domu tym 21 listopada 1900 r. odbyła się zabawy weselna oraz obrzęd czepin po ślubie Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną, najmłodszą siostrą Anny. Wśród weselnych gości przybyłych z miasta obecny był Stanisław Wyspiański, świadek na ślubie przyjaciela. To tu zrodziła się inspiracja do napisania dramatu “Wesele” i z wydarzeń tamtego pamiętnego wieczory powstała jego kanwa.

W 1903 roku Włodzimierz Tetmajer wyprowadził się do pobliskiego dworku, który zaczęto nazywać “Tetmajerówką”. W 1908 roku Lucjan Rydel odkupił od Tetmajera jego dawny dom i rozbudowawszy osiadł w nim. Dworek ten nazwano “Rydlówką” i jest on do dziś własnością rodziny Rydlów.

Więcej informacji: www.rydlowka.com/rydlowka

Zamek Piastów śląskich w Brzegu

zamek-w_brzegu

Renesansowy zamek w Brzegu swymi początkami sięga czasów księcia  Henryka I Brodatego (I poł. XIII w.). W XIV i XV wieku  ta rezydencja książąt linii brzesko-legnickiej (1311-1675) była wielokrotnie rozbudowywana, by ostatecznie,  w latach 1532-1586, za sprawą włoskich architektów, ulec gruntownemu przekształceniu i przebudowie w jeden z najokazalszych  monarszych zamków renesansowych w tej części Europy.

Rzeka Czarna Hańcza

Czarna Hańcza jest największą rzeką Suwalszczyzny. Przepływa przez bardzo ciekawe tereny, nieraz o unikatowych walorach krajobrazowych, geologicznych, historycznych (Jaćwież) i etnograficznych.

Czarna Hańcza ma 142 kilometry długości, z czego 15 kilometrów znajduje się na terenie Wigierskiego Parku Narodowego.

czarna-hancza-rzekaRzeka wielokrotnie zmienia swój charakter. Na odcinku od Sobolewa do Zatoki Hańczańskiej przypomina rzekę podgórską. Ma tu silny nurt, wiele zakrętów, leży w niej wiele powalonych drzew. Zbliżając się do jeziora Wigry, uspokaja się, zwalnia i pogłębia. Po wypłynięciu z Wigier jest nadal rzeką o spokojnym nurcie, ale pojawiają się liczne zakola, a także rozległe rozlewiska. Na tych terenach żyje mnóstwo ptactwa wodnego. W miejscowości Wielki Most rzeka ponownie zmienia swój charakter – zaczyna płynąć szybciej, a jej koryto dzieli się na wiele odnóg. Na tym odcinku znajduje się mnóstwo przeszkód w postaci powalonych przez bobry drzew.

Czarną Hańczą przebiega jeden z najpiękniejszych szlaków kajakowych w regionie. Rozpoczyna się na Wigrach, następnie wiedzie przez Czarną Hańczę i Kanał Augustowski. Spływy cieszą się dużym zainteresowaniem wśród turystów. W przypadku spływów kilkudniowych zanocować można na polach namiotowych znajdujących się nad brzegami rzeki.

Muzeum Jana Kochanowskiego w Czarnolesie

kochanowski-muzeumOtwarte w 1961 roku muzeum, w całości poświęcone jest Janowi Kochanowskiemu. Siedzibą muzeum jest klasycystyczny, pochodzący z XIX wieku dwór Jabłonowskich, zaprojektowany przez Jakuba Kubickiego. Odbudowany po pożarze w 1904 r. przez kolejnego właściciela Stanisława Zawadzkiego.

Zgromadzono tam wiele wydań dzieł poety, opracowania na temat jego życia i twórczości oraz niektóre bezpośrednio z nim związane pamiątki: dębowy fotel z herbem, obity skórą z wytłaczanym wzorem oraz żelazne drzwi z inicjałami i herbem Korwin, pochodzące prawdopodobnie ze skarbczyka dworu spalonego w roku 1720.

Kaplica czaszek w Kudowie w Czermnej

Niewielka barokowa kaplica murowana posadowiona na podstawie kwadratu, usytuowana została pomiędzy kościołem św. Bartłomieja, a wolno stojącą dzwonnicą. Ściany i sklepienie wnętrza kaplicy pokrywa ok. 3 tys. ciasno ułożonych czaszek i kości ludzkich, ofiar wojen oraz epidemii chorób zakaźnych. Dalsze 20–30 tys. szczątków leży w krypcie pod kaplicą. Na ścianie głównej znajduje się niewielki skromny ołtarz z barokowym krucyfiksem, na którym leżą ciekawsze okazy czaszek.

Czermna_-_Chapel_of_SkullsKaplicę zbudował w latach 1776–1804 ksiądz Wacław Tomaszek, z pochodzenia Czech, proboszcz parafii w Czermnej. Pewnego dnia w 1776 roku w skarpie koło dzwonnicy w pobliżu kościoła ksiądz Tomaszek zauważył ludzkie czaszki i kości. Wezwał grabarza J. Langera i kościelnego J. Schmidta. Razem zaczęli wygrzebywać znajdujące się płytko pod ziemią szczątki. Nie spodziewali się, że natrafią na tak dużą ilość ludzkich kości. Były to kości ofiar wojen na ziemi kłodzkiej, prawdopodobnie z czasów wojny trzydziestoletniej, prusko-austriackiej i szerzących się po niej epidemiach cholery w XVII i XVIII wieku oraz z wojny siedmioletniej(1756–1763). Ksiądz Tomaszek postanowił wydobyć wszystkie szczątki. Polecił grabarzowi i kościelnemu oczyścić, wybielić kości wraz z czaszkami i zgromadzić w kaplicy. Ten fakt oraz doznany wstrząs podczas zwiedzania w 1775 roku katakumb w Rzymie zrodził pomysł wybudowania kaplicy ossuarium. Budowę kaplicy wspomaganą przez Leopolda von Leslie rozpoczęto w 1776 roku. Po wybudowaniu kaplicy ks. Tomaszek z grabarzem Langerem przez blisko 20 lat zbierali w rejonie Kudowy, Dusznik i Polanicy ludzkie szczątki i gromadzili je. Prace przy wystroju kaplicy trwały do 1804 roku. Przejęci spotkaniem z przemijalnością świata i śmierci, ks. Tomaszek i grabarz Langer postanowili, aby 20 lat po śmierci ich szczątki też spoczęły w tym miejscu. Ks. Tomaszek zmarł w 1804 r.

Zamek Czocha

Zamek_Czocha_wakacyjnyklimat-plObronny zamek graniczny położony w miejscowości Sucha (Czocha), gmina Leśna, nad Zalewem Leśniańskim na Kwisie w polskiej części Łużyc Górnych. Pierwotna nazwa brzmiała prawdopodobnie Czajków.

Powstał jako warownia graniczna na pograniczu śląsko-łużyckim w latach 1241–1247 z rozkazu króla czeskiego Wacława I. W 1253 przekazany biskupowi miśnieńskiemu von Weisenow (Łużyce były wówczas częścią korony czeskiej).

Dąb Bartek

dab-bartekDąb Bartek to najsłynniejsze polskie drzewo. Znajduje się Zagnańsku w województwie świętokrzyskim i stanowi jedną z największych atrakcji turystycznych okolicy i Gór Świętokrzyskich. Obok dębu przechodzi zielony szlak turystyczny wiodący z Bliżyna do Zagnańska.

Dąb Bartek jest największym i najstarszym znanym w Polsce drzewem. Drzewo mierzy obecnie 30 metrów wysokości, obwód pnia na wysokości 1,3 m wynosi 9,85 m, a średnica korony to ok. 40 metrów.

Ze względu na spróchniały pień trudno jest dokładnie oszacować wiek drzewa, ale naukowcy określili, że Dąb Bartek liczy sobie od 645 do 670 lat, choć według tradycji drzewo ma aż 1200 lat. Ze względu na swój sędziwy wiek “Bartek” uznany został za pomnik przyrody i objęty ochroną prawną. Z historią dębu związane jest wiele legend. Według niektórych z nich w cieniu dębu odpoczywali Bolesław Krzywousty i Jan III Sobieski.

Zamek rycerski w Dębnie

Zamek w Dębnie pochodzi z XV wieku i uznawany jest za jeden z najstarszych i najcenniejszych tego typu obiektów w Małopolsce, które przetrwały do naszych czasów.

Zamek posiada bogatą dekorację kamieniarską. Ściany ozdobiono wzorami rombowymi i zygzakowatymi, wykonanymi z cegły zendrówki. Szczególnie ozdobny jest ryzalit północny, gdzie widoczne są dekoracje ornamentalne – maswerkowe i o motywach heraldycznych. Bez trudu dostrzeżemy Orła, Pogoń herb Odrowąż i monogram Chrystusa.

Debno_zamekZamkowe wnętrza wiele zawdzięczają sekretarzowi króla Stefana Batorego, Franciszkowi Wesseliniemu, który zmodernizował swą otrzymaną w 1583 roku siedzibę w duchu renesansowym. Adaptacją – o czym wiemy z zachowanej w murze sygnatury i daty – kierował Jan de Simoni, znany z prac w Krakowie i Sączu budowniczy; prace zakończono w roku 1586. Późniejsze, niewielkie modernizacje budowli nie miały wpływu na jej ogólny wygląd; najpoważniejszych przeróbek dokonali w 1722 Tarłowie, ale i oni nie przekształcili zbytnio Dębna. Z okresem ich panowania na zamku związana jest legenda o pięknej Tarłównie, córce wojewody, która zakochała się z wzajemnością w jednym z dworzan swego ojca. Aby zmyć hańbę z rodowego nazwiska, wojewoda zgładził ukochanego swej córki, a ją kazał zamurować żywcem. Według niektórych, w bezksiężycowe noce duch Tarłówny ukazuje się na zamku; widywano go ponoć jeszcze w ubiegłym stuleciu.

Zamek, fascynujący bogactwem detalu architektonicznego już Jana Matejkę i zwracający uwagę swą późnogotycką strukturą, został w latach 70. XX w. gruntownie odrestaurowany. Założone w nim muzeum dokumentuje w swych zbiorach dawną kulturę szlachecko-rycerską, gromadzi portrety, militaria, trofea myśliwskie, przedmioty użytku codziennego, związane z życiem i obyczajami szlachty. Można w nim zobaczyć zarówno pasy kontuszowe, jak i XVII-wieczną biżuterię, czy zbiory miśnieńskiej porcelany.

Kościół św. Michała Archanioła w Dębnie

drewniany-kosciol-w-debnie-podhalanskimKościół położony jest na Podhalu, nad samym niemal Jeziorem Czorsztyńskim. Jest chyba najlepiej znanym drewnianym zabytkiem w Polsce. Został budowany został w 1490 r., wieżę natomiast wzniesiono w 1601 r. Jego powstanie wiąże się z działalnością cystersów w Ludźmierzu, ale wiarygodna wzmianka pochodzi dopiero z 1335 r.

Ściany kościoła od wewnątrz zdobią unikatowe malowidła – polichromia z XV-XVI w., zawierająca motywy geometryczne i roślinne w układzie pasmowym. Wewnątrz kościoła zobaczyć można m.in. późnogotycki tryptyk w ołtarzu głównym z początku XVI w., zabytkowy krzyż z 1380 r., unikatowe cymbałki z XV w. oraz tabernakulum z początków XIV w. Obiekt w 2003 r. został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Naturalnego UNESCO.

Zobacz także: Najpiękniejsze kościoły drewniane w Polsce (Top 10)

Dolina Pięciu Stawów w Tatrach

Dolina Pięciu Stawów Polskich jest najrozleglejszą spośród polskich wysokogórskich dolin. Jest to miejsce wyjątkowo malownicze. Piękno otaczających dolinę szczytów wzmacniane jest przez urok znajdujących się w dolinie olbrzymich stawów, z których największy – Wielki Staw – ma powierzchnię 34,1 ha i głębokość dochodzącą do 79,3 m.

dolina-5-stawow_tatryDolina Pięciu Stawów położona jest na wysokości powyżej 1665 m n.p.m. i stanowi przedłużenie Doliny Roztoki znajdującej się poniżej progu największego polskiego wodospadu – Wielkiej Siklawy, który wypływa z Wielkiego Stawu. Jak sama nazwa wskazuje znajduje się tutaj 5 stawów: Przedni, Mały, Wielki, Czarny i Zadni. Szlak biegnący wzdłuż doliny pozwala dojść do pierwszych czterech stawów, ostatni dobrze widoczny jest z drogi na Zawrat. Oprócz wymienionych stawów na terenie doliny znajduje się jeszcze szósty, niewielki zbiornik wodny – Wole Oko, stąd można mieć wątpliwość, czy nazwa doliny została właściwie obrana.

Więcej info www.tatry.info.pl/wysokie/5stawow

Ojcowski Park Narodowy – Dolina Prądnika

maczuga-herkulesa-ojcowski-park-narodowyNajdłuższa i najpiękniejsza z kilkunastu dolin jurajskich w okolicach Krakowa słynie zwłaszcza z bardzo malowniczej 20-metrowej skały, zwanej Maczugą Herkulesa. W 1956 roku ten wyjątkowo cenny przyrodniczo obszar został objęty ochroną jako Ojcowski Park Narodowy.

W Okresie jurajskim cały ten teren pokrywało morze, na którego dnie z muszli jeżowców, małży i innych żyjątek uformowała się warstwa wapienia. Ta miękka skała, wyniesiona w wyniku procesów geologicznych na powierzchnie, przez tysiące lat podlegała niszczeniu przez wodę i inne czynniki atmosferyczne. W ten sposób powstały charakterystyczne elementy tutejszego krajobrazu: samotne skały o fantastycznych skałach, zwane ostańcami, bramy, wywierzyska, a przede wszystkim jaskinie (ok 220). W najsłynniejszej z nich ukrywał się podobno przed wojskami króla czeskiego, Władysław Łokietek. Dziś głównymi mieszkańcami jaskiń są nietoperze, które stały się także symbolem Parku.

Archikatedra we Fromborku

archikatedra-Frombork

Fromborska katedra to jedna z największych budowli sakralnych środkowej Europy. Ma 90 m długości i 16,5 m szerokości. To klejnot architektury gotyckiej. Ma kształt nieregularnego prostokąta z kilkoma budynkami umieszczonymi przy wysokich na 10 metrów murach. Katedrę zbudowano w latach 1329-1388. Nieco później powstały kaplice, zespół szesnastu ołtarzy bocznych oraz inne elementy wystroju wnętrza. Ołtarz główny pochodzi z końca XVII wieku.

Turyści mają do dyspozycji 5 atrakcji. Wieża Kopernika zawiera ekspozycję związaną głównie z meteorytami, pałac biskupi – muzeum Mikołaja Kopernika, wieża Radziejowskiego z pięknym punktem widokowym, wielkim wahadłem Foucolta (długość 28.5 m, waga 46 kg) udowadniającym ruch obrotowy ziemi i sztuką współczesną, planetarium znajdujące się również w tej wieży z ciekawym półgodzinnym spektaklem oraz oczywiście katedra. Od maja regularnie prezentowane są możliwości katedralnych organów.

Kościół Mariacki w Gdańsku

kosciol-mariacki-gdanskKościół Mariacki uważany jest za największą świątynie zbudowaną z cegły w Europie. Wznoszony przez prawie 160 lat od 1343 do 1502 roku, może pomieścić około 25 tyś osób.

Wspaniałe, jasne wnętrze wypełniają rzędy oszałamiająco wysokich filarów, na których wspiera się sklepienie o skomplikowanych układach. Z bardzo bogatego wyposażenia zachowały się bardzo nieliczne, ale cenne dzieła sztuki, m.in. tryptyk Sąd Ostateczny Hansa Memlinga i Piękna Madonna – gotycka rzeźba. Niestety wiele arcydzieł przepadło bezpowrotnie gdy 1945 roku, Gdańsk był zdobywany przez wojska radzieckie. Wtedy też kościół został straszliwie zniszczony.

Polecam także: Pomysł na weekend – Gdańsk, Sopot, Gdynia

Trakt Królewski w Gdańsku

Przy Długim Targu, tworzącym wraz z ulicą Długą Trakt Królewski, stoją obok siebie dwie najważniejsze budowle świeckie Głównego Miasta w Gdańsku: ratusz oraz Dwór Artusa.

Gdansk-Fontanna-Neptuna-i-Dwor-ArtusaBudowę Ratusza rozpoczęto już w XIV wieku. Jego wnętrza należały do najwspanialszych w północnej Europie i świadczyły o potędze miasta. Najpiękniejszym pomieszczeniem ratusza jest Sala Rady, nazywana też od koloru ścian Salą Czerwoną. Na stropie widnieje 25 obrazów, a najstarszym elementem wyposażenia jest pochodzący z 1593 roku kominek.

Początki Dworu Artusa również sięgają średniowiecza. Powstał ponieważ bogaci mieszczanie chcieli naśladować obyczaje i tryb życie rycerstwa. 100 lat po wybudowaniu Dwór Artusa stał się własnością kupców gdańskich oraz głównym ośrodkiem życia towarzyskiego i handlowego miasta. To właśnie przed budynkiem stoi słynny posąg Neptuna z fontanną, który stworzono w 1615 roku.

Polecam także: Pomysł na weekend – Gdańsk, Sopot, Gdynia

Korzystne położenie Gdańska – u ujścia Wisły i na szlaku bursztynowym wiodącym z północy na południe Europy – ułatwiało rozwój handlu. Kupcy i mieszczanie bogacili się także dzięki licznym królewskim przywilejom.

Katedra w Gnieźnie

katedra-w-gnieznieTrójnawowy kościół kryje wiele cennych zabytków m.in. nagrobek prymasa Zbigniewa Oleśnickiego wykonany przez Wita Stwosza w 1495 roku. Główną i boczne nawy otacza 14 kaplic w większości gotyckich. Jedną z barokowych zaprojektował w 1727 roku słynny włoski architekt Pompeo Ferrari, którego dzieła rozsiane są po całej Wielkopolsce.

W kruchcie kościoła znajduje się jeden z najcenniejszych zabytków w Polsce – wykonane z brązu Drzwi Gnieźnieńskie z końca XII wieku. Stanowią unikalne źródło informacji o życiu u zwyczajach w tamtych czasach.

Kolejne kwatery opisują historię życia i śmierci św. Wojciecha. Został on pochowany w podziemiach, podobnie jak Dobrawa, żona Mieszka I, dzięki któremu Polska przyjęła chrzest.

Zamek królewny Anny Wazówny w Golubie-Dobrzyniu

zamek-krolewny-anny

Wzniesiony na przełomie XIII i XIV wieku był siedzibą komtura, czyli zarządcy prowincji państwa zakonnego. Po pokoju toruńskim w 1466 roku, przeszedł w ręce polskie gdzie od tej pory był siedzibą starostów, którzy sprawowali władzę na tym terenie. W 1611 roku Zygmunt III Waza nadał starostwo swojej siostrze, Annie. Była to osoba niezwykle wykształcona, o szerokich horyzontach, hojnie wspierająca uczonych. Po jej śmierci, zamek popadał w coraz większą ruinę. Uratowały go dopiero prace konserwatorskie, które przeprowadzono w latach 1959-1969.

We wnętrzach znajdziemy stare meble, broń i zbroje z czasów bitwy pod Grunwaldem oraz rekwizyty z filmu Potop Jerzego Hoffmana.

Zamek w Gołuchowie

Strona www zamku: www.mnp.art.pl

Zamek w Gołuchowie to jedna z największych atrakcji Wielkopolski i jeden z najpiękniejszych zamków w całej Polsce. Historia zamku liczy już ponad 400 lat. Został zbudowany w latach 1550-1560 dla Rafała Leszczyńskiego (starosty radziejowskiego i wojewody brzesko-kujawskiego).

Syn Rafała Leszczyńskiego, Wacław (wojewoda kaliski i kanclerz wielki koronny), zmodernizował zamek, przekształcając go w rezydencje magnacką.

Leszczyńscy w 1695 sprzedali Gołuchów Suszkom. Następnie zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli (Górowscy, Chlebowscy, Swinarscy, Suchorzewscy), popadając stopniowo w ruinę. W 1856 (niektóre źródła podają 1853)Tytus Działyński, w związku z nadchodzącym ślubem swojego syna Jana Kantego z Izabellą z Czartoryskich Działyńską (córką księcia Adama Jerzego Czartoryskiego) zakupił to, co pozostało z Gołuchowa, z przeznaczeniem na przyszłą siedzibę nowożeńców.

Zamek jest otoczony 162-hektarowym parkiem angielskim zaprojektowanym przez Adama Kubaszewskiego, zawierającym wiele okazów rzadkich i egzotycznych drzew. Również w parku znajduje się mauzoleum-kaplica grobowa, w którym spoczywa fundatorka, Elżbieta Izabella z Czartoryskich Działyńska.

Od 1951 w zamku mieści się oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu z ekspozycją zabytkowych wnętrz i dzieł sztuki, m.in. część zbioru starożytnych waz greckich pozyskanych przez Jana Działyńskiego z wykopalisk w Noli, Capui i Neapolu (tzw. wazy gołuchowskie), zaś w oficynie Muzeum Leśnictwa i restauracja.

Więcej informacji o zamku: www.zamkipolskie.com

Góry Stołowe

Wypiętrzone przed 30 milionami lat są jednymi z nielicznych w Europie gór płytowych. Płyty z piaskowców ciosowych ułożone są poziomo – stąd nazwa gór, bo “płaskie jak stół”.

Gory-stolowe

Na terenie Gór Stołowych utworzono kilka rezerwatów przyrody. Najbardziej znany znajduje się na Szczelińcu Wielkim – najwyższym masywie górskim położonym w granicach Polski (919 m n.p.m.). Jego charakterystyczną płaską sylwetkę widoczną z oddali trudno pomylić z jakimkolwiek innym wzniesieniem. Błędne Skały (852 m n.p.m.) tworzą labirynt korytarzy i wąskich przejść, co stanowi nie lada atrakcję turystyczną. Niezwykle cennym przyrodniczo obszarem jest również rezerwat Wielkie Torfowisko Batorowskie z zespołami roślinności bagiennej.

Na terenie Sawanny Łężyckiej, na obszarze ok 2 km2, wśród bujnej roślinności łąkowej i parasolowatych sosen rozrzucone są pojedyncze skałki. Warto zobaczyć też Skalne Grzyby zawdzięczające swój wygląd i nazwę szybszemu niszczeniu dolnych partii piaskowca; wskutek tego na skalnym słupku powstaje kapelusz.

Cerkiew w Grabarce

Strona www: www.grabarka.pl

Grabarka jest najważniejszym sanktuarium chrześcijaństwa wschodniego w granicach Polski. Miejsce licznych pielgrzymek, zwane też “prawosławną Częstochową“.

cerkiew-w-grabarce-barwy-podlasia-194367-large

Na Grabarce znajduje się utworzony w 1947 monaster żeński Świętych Marty i Marii, a także 3 klasztorne cerkwie (Przemienienia Pańskiego, Ikony Matki Bożej “Wszystkich Strapionych Radość” i refektarzowa – Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy). Główna cerkiew klasztorna (Przemienienia Pańskiego) jest jednocześnie świątynią parafialną. Monaster, cerkwie oraz dwa Domy Pielgrzyma (drewniany i murowany) tworzą osadę Grabarka-Klasztor. Na terenie osady znajduje się również prawosławny cmentarz.

Początki sanktuarium wiążą się z epidemią dżumy, która szalała na Podlasiu w 1710 roku.

Jar Raduni

jar-raduni

Legendarny odcinek rzeki Radunia, mający około 10 km długości, zwany Jarem Raduni, jest prawdziwym wyzwaniem dla kajakarzy. Zwalone drzewa, półmrok, szybki nurt, ostre zakręty – to czeka na odważnych. W górnym biegu rzeka płynie własną pradoliną, a potem wije się wśród łąk u podnóża Wzgórz Szymbiarskich. Od Samonina znacznie przyśpiesza, wpływając w głęboki wąwóz. Jego wysokie i urwiste zbocza, porośnięte są gęstym lasem. W tych miejscach Radunia ma prawdziwie górski charakter. Spadek rzeki dochodzi do 5%, co powoduje, że trasa nie jest łatwa nawet dla wytrawnych kajakarzy. Jar Raduni jest rezerwatem.

Jaskinia Raj

Strona www: jaskiniaraj.pl

Jaskinia „Raj” jest jedną z najbardziej znanych atrakcji turystycznych Gór Świętokrzyskich i jedną z najpiękniejszych jaskiń krasowych naszego kraju.

jaskinia_raj

Zachwyca bogactwem i różnorodnością kalcytowych form naciekowych. Występują tutaj skupiska stalaktytów o unikatowym na skalę światową zagęszczeniu. Jaskinia uznana została za rezerwat przyrody nieożywionej i stanowisko archeologiczne.

Od 1972 roku udostępniona została dla ruchu turystycznego wyłącznie pod opieką przewodnika. Jest to jaskinia o rozwinięciu poziomym, można ją zwiedzać bez posiadania specjalnych umiejętności. Trasa jest oświetlona elektrycznie i przystosowana do zwiedzania przez grupy wycieczkowe.

Zobacz także: Najciekawsze jaskinie w Polsce, które można zwiedzać

Długość trasy turystycznej wynosi 180 metrów i rozpoczyna się w pawilonie, gdzie zorganizowana jest wystawa muzealna wprowadzająca turystów w tematykę krasu. Można zobaczyć tu znalezione w namulisku krzemienne narzędzia pracy człowieka neandertalskiego, zamieszkującego jaskinię ok. 50.000 lat temu, a także szczątki prehistorycznych zwierząt – mamuta, nosorożca włochatego, niedźwiedzia jaskiniowego – będących obiektem polowań i szukających w jaskini schronienia. W muzeum odtworzone zostało obozowisko rodziny neandertalskiej z trzema naturalnej wielkości postaciami.

Jasna Góra w Częstochowie

Jasna_Gora-sanctuary-in-CzestochowaJasna Góra to sanktuarium i zespół klasztorny zakonu paulinów w Częstochowie, położony na wzgórzu Jasna Góra, którego nazwa pochodzi od nazwy klasztoru. Jest jednym z ważniejszych miejsc kultu maryjnego i od setek lat, najważniejszym centrum pielgrzymkowym w Polsce. Oparł się atakom Szwedów w 1655 roku oraz Rosjan w 1771 roku. Ocalał niemal nietknięty z I i II wojny światowej.

Wzniesiono go w XV wieku. Podczas gruntownej przebudowy w XVII wieku, otoczono go potężnymi fortyfikacjami, dzięki czemu przetrwał szwedzkie oblężenie.

Głównym celem wszystkich pielgrzymek jest kaplica Najświętszej Marii Panny, w której znajduje się cudowny obraz Matki Bożej Częstochowskiej, koronowany w 1717 roku.

Kalwaria Zebrzydowska

kalwaria-zebrzydowskaKalwaria Zebrzydowska położona jest w malowniczym Pogórzu Makowskim, to nie tylko kościół i klasztor, ale również zespół kaplic i kościołów dróżkowych, oraz manierystyczny park krajobrazowy. Jego powstanie zawdzięcza się Mikołajowi Zebrzydowskiemu. W 1602 r. dokonał on fundacji klasztoru i kalwarii.

Kalwaria to tętniące miejsce kultu. Pielgrzymów, których liczba sięga miliona rocznie, przyciągają nabożeństwa dróżkowe na Dróżkach Pana Jezusa i Dróżkach Matki Bożej, oraz Cudowny Obraz Maryi Kalwaryskiej. Ważną posługą bernardynów w tym miejscu jest również sakrament pokuty. Pątnicy przybywają na Kalwarię głównie w czasie dwóch odpustów. W Wielkim Tygodniu przeżywają mękę Chrystusa poprzez Misteria Męki Pańskiej, natomiast głównie uroczystości maryjne to Odpust ku czci Wniebowzięcia NMP w sierpniu.

Karkonosze

Najwyższe i niewątpliwie najlepiej znane pasmo Sudetów. Dzięki bardzo dobrze rozwiniętej infrastrukturze turystycznej (sieć szlaków turystycznych, schronisk górskich, urządzeń narciarskich) stanowią od stuleci cel górskich wędrowców i narciarzy.

Ich niewątpliwe piękno, bogactwo osobliwości przyrody, zachwycające panoramy i wyjątkowa atmosfera przyciągają artystów i ludzi wrażliwych na naturalne piękno otoczenia. Unikatowa fauna i flora przyciąga w Karkonosze przyrodników i badaczy natury. Czytaj dalej.

Świątynia Wang w Karpaczu

Kościół Górski Naszego Zbawiciela znany powszechnie jako Kościół Wang lub Świątynia Wang został przeniesiony w 1842 z miejscowości Vang, leżącej nad jeziorem Vangsmjøsa w Norwegii.

Kościół został zbudowany z sosnowych bali w miejscowości Vang w południowej Norwegii, na przełomie XII i XIII w. Powstał jako jeden z ok. tysiąca (przetrwało kilkadziesiąt) norweskich kościołów klepkowych (słupowych) –stavkirke. Uważany jest za najstarszy drewniany kościół w Polsce.

Karpacz_Kosciol_Wang

>W XIX w. świątynia stała się już za mała na potrzeby miejscowej ludności, która chcąc wybudować sobie nowy kościół musiała zaciągnąć pożyczkę na pokrycie kosztów budowy. Kościół był mocno zniszczony, ale nadawał się do sprzedaży w celu rozbiórki i odbudowania w innym miejscu. Wtedy norweski malarz Jan Krystian Dahl przebywający w Dreźnie skłonił pruskiego króla Fryderyka Wilhelma IV do jej zakupu dla berlińskiego muzeum.

W 1841 rozebraną świątynię przewieziono najpierw do Szczecina, a potem do Berlina, jednak zaprzyjaźniona z królem hrabina Fryderyka von Reden z Bukowca przekonała go, żeby przewieźć ją na Śląsk. Dokładne położenie wyznaczył dyrektor sobieszowskiego zarządu dóbr rodu Schaffgotschów wyliczając najkrótsze czasy dojścia z poszczególnych miejscowości. Wzięto też pod uwagę scenerię w jakiej miał stanąć kościółek. Świątynię najpierw Odrą przewieziono do Malczyc, potem drogą lądową do Karpacza Górnego (wówczas niem. BrückenbergMostowa Góra), w którym znalazł się w roku 1842.

Zobacz także: Najpiękniejsze kościoły drewniane w Polsce (Top 10)

28 lipca 1844 świątynia Wang stała się kościołem miejscowej parafii ewangelickiej i jest nim nadal. Stanowi atrakcję turystyczną Karpacza.

Kazimierz Dolny

kazimierz-dolny

Kazimierz Dolny to miejsce magiczne, które przyciąga coraz więcej turystów. Malowniczo położone nad rzeką, która stanowiła źródło zamożności miasta. Jego przejawem są bogato zdobione kamienice mieszczańskie z XVI i XVII wieku. Do najcenniejszych w Polsce zalicza się stojące przy rynku bliźniacze domy Krzysztofa i Mikołaja Przybyłów. Wyjątkowym zabytkiem jest także kościół farny. Jego sklepienie zdobi misterna, przypominająca koronkę sztukateria. We wnętrzu znajdują się organy z 1620 roku, najstarsze z zachowanych w całości w Polsce. Nad samą Wisłą wznosi się kilkadziesiąt spichlerzy z XVI i XVII wieku, które w większości zaadaptowano na pensjonaty i restauracje. Ich ozdobne, przeważnie tynkowane na biało szczyty są charakterystycznym elementem tutejszej zabudowy.

Muzeum Zamoyskich w Kozłówce

Strona www: www.muzeumzamoyskich.pl

Muzeum Zamoyskich w Kozłówce to jedyne na Lubelszczyźnie muzeum – rezydencja. Mieści się w XVIII-wiecznym zespole pałacowo-parkowym, należącym do rodzin Bielińskich i Zamoyskich. Jest to najlepiej zachowana rezydencja magnacka w Polsce i jedna z nielicznych w Europie z tak autentycznym, niemal kompletnym wyposażeniem.

muzeum-zamoyskich

Niepowtarzalna atmosfera i bogactwo wystroju wnętrz pałacowych z wyposażeniem z przełomu XIX i XX wieku – zbiorami rodziny Zamoyskich, sprawiają, że Muzeum cieszy się dużym zainteresowaniem zwiedzających. Niewątpliwym walorem Muzeum jest także kaplica pałacowa, wzorowana na Kaplicy królewskiej w Wersalu. Od kwietnia 2002 roku można także zwiedzać powozownię – z ekspozycją XIX-wiecznych powozów i akcesoriów podróżnych. W dawnej teatralni corocznie organizowane są różnorodne wystawy czasowe. Szczególną atrakcją oferowaną turystom jest Galeria Sztuki Socrealizmu, z największymi w Polsce zbiorami rzeźby oraz malarstwa i grafiki z tego okresu.

Muzeum Zamoyskich w Kozłówce cieszy się ogromnym zainteresowaniem zwiedzających. W ostatnich latach plasuje się w pierwszej piątce najchętniej odwiedzanych muzeów w Polsce. Każdego roku ekspozycje muzealne ogląda ok. 250 000 osób. Stale wzrasta liczba turystów indywidualnych, także zagranicznych. Oprowadzanie odbywa się w pięciu językach obcych. Swoistą atrakcją jest oprowadzanie w historycznych strojach. (www.lubelskie.pl)

Rezydencja Białej Damy w Kórnikach

Jest to zabytkowa rezydencja historycznych rodów Górków i Działyńskich, położona w mieście Kórnik, w województwie wielkopolskim. Obecnie siedziba muzeum i Biblioteki Kórnickiej PAN. Początki zamku sięgają średniowiecza, jego obecny kształt pochodzi z połowy XIX wieku. 11 lipca 2011 roku obiekt uznany został za Pomnik historii Polski.

Barbakan w Krakowie

To jedyna tak duża i tak dobrze zachowana budowla obronna tego typu w Polsce. Stoi w niezmienionej postaci od ponad 500 lat.

Krakow_-_Barbakan

Jako placówka najbardziej wysunięta poza mury miasta, jako pierwszy odpierał ataki wroga. Jego konstrukcja świadczy o doskonałej znajomości średniowiecznych metod budowania. Jego mury mają ponad trzy metry grubości, barbakan posiada siedem mocnych, okutych żelazem bram z opadającymi kratami.

Zobacz koniecznie: Co warto zobaczyć w Krakowie i okolicach

Na początku XIX wieku, na rozkaz cesarza Austrii Franciszka II, większość średniowiecznych budowli Krakowa została rozebrana. Jednak Feliks Radwański, architekt i senator, przekonał władze, że zniszczenie Barbakanu i przylegających budowli, narazi miasto na przeciągi i zadymki śnieżne, a samych krakowian na różne choroby. Dzięki temu Barbakan oraz Brama Floriańska przetrwały do dziś.

Katedra na Wawelu

autor: Lukasz Zandecki
autor: Lukasz Zandecki

Jej dzieje nierozerwalnie związane są z losami naszego narodu. to tutaj koronowano prawie wszystkich polskich władców. Pośrodku świątyni, w miejscu gdzie znajduje się konfesja św. Stanisława, Władysław Jagiełło złożył chorągwie zdobyte podczas bitwy pod Grunwaldem, a Jan III Sobieski – chorągiew spod Wiednia. W wawelskiej katedrze pochowano niemal wszystkich naszych władców od czasów Władysława Łokietka. W kryptach kościoła pochowano także wielu bohaterów narodowych: księcia Józefa Poniatowskiego, Tadeusza Kościuszkę, a także Józefa Piłsudskiego oraz Władysława Sikorskiego. Oddzielne pomieszczenie poświęcone jest pamięci Adama Mickiewicza oraz Juliusza Słowackiego.

Kazimierz – dzielnica Krakowa

krakow-kazimierz-dzielnicaKazimierz, zwany także Jerozolimą Europy, był intelektualną stolicą polskich Żydów (obecnie Kazimierz jest jedną z dzielnic Krakowa). Najważniejszą jego częścią była ulica Szeroka, gdzie znajduje się tzw. Stara Synagoga – najstarszy zabytek żydowskiej architektury sakralnej w Polsce. Obecnie znajduje się w niej oddział Muzeum Historycznego poświęcony tradycji i sztuce polskich Żydów.

Położona nieopodal synagoga Remuh jest czynna do dziś. Jej wystrój stanowią bogato zdobione przedmioty kultu.Nazwa pochodzi od imienia rabina Mojżesza Isserlesa, zwanego także Moses-Remuh. Jego grobowiec znajduje się na cmentarzu położonym zaraz przy synagodze. Zjeżdżają się do niego Żydzi z całego świata, aby się pomodlić oraz wcisnąć w szpary między kamieniami karteczki z prośbami.

Bazylika Mariacka w Krakowie

Strona www: www.mariacki.com

bazylika-mariacka-krakow

Jeden z największych i najważniejszy, po Katedrze Wawelskiej, kościół Krakowa. Należy do najbardziej znanych zabytków Krakowa i Polski. Położony jest przy północno-wschodnim narożniku Rynku Głównego, na Placu Mariackim.

Według Jana Długosza kościół został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwona Odrowąża w latach 1221-1222.

Największą uwagę zwracają dwie, nierównej wysokości wieże. Wyższa, bardziej ozdobiona, stanowiła strażnicę miejską. Niższa była dzwonnicą. Dość mroczne, gotyckie wnętrze bazyliki, kryje wiele wspaniałych, barokowych ołtarzy rozmieszczonych symetrycznie. Długa na 81 i wysoka na 28 metrów nawa główna ozdobiona jest wspaniałą polichromią Jana Matejki. Najcenniejszym zabytkiem kościoła jest ołtarz Wita Stwosza.

Sukiennice w Krakowie

Stojące pośrodku Rynku Głównego w Krakowie, Sukiennice są jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Krakowa. W środku znajdują się dwa rzędy kramów, głownie z biżuterią, pamiątkami, rękodziełami czy cepelią. Na piętrze Sukiennic (w dawnym szmatruzie) znajduje się Galeria Polskiego Malarstwa i Rzeźby XIX wieku. Stanowi ona oddział Muzeum Narodowego. Na parterze Sukiennic znajduje się również słynna kawiarnia Noworolski. Pod zewnętrzną częścią sukiennic jako ciekawostkę obejrzeć można zachowane zabytkowe i sprawne oświetlenie gazowe.

W 2010 r. otwarto oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, Podziemia Rynku Głównego, do którego wejście znajduje się w Sukiennicach. Zwiedzający wędrują pod ziemią wokół Sukiennic szklanymi pochylniami i kładkami, zawieszonymi ponad dawnymi traktami, w tym brukami średniowiecznych Sukiennic.

Zamek Królewski na Wawelu

Strona www: wawel.krakow.pl

Krakow_Wawel

Wawel zawsze uchodził w świadomości Polaków za centrum państwa. Tutaj przechowywano insygnia koronacyjne i wszelkie drogocenne przedmioty, a także dokumenty najwyższej wagi. Jednym z najcenniejszych przedmiotów jest Szczerbiec – miecz koronacyjny królów polskich, użyty po raz pierwszy w 1320 roku podczas koronacji Władysława Łokietka.

Najstarszym zabytkiem na zamku są drewniane głowy umieszczone na stropie Sali Poselskiej. Z wykonanych w XVI wieku 194 rzeźbionych kasetonów do dziś przetrwało tylko 30.

Zamek w Krasiczynie

Strona www: www.krasiczyn.com.pl

zamek-w-krasiczynie

Zamek w Krasiczynie to jeden z najpiękniejszych skarbów architektury renesansowo-manierystycznej w Europie. Został zbudowany na przełomie XVI i XVII wieku przez Stanisława Krasickiego i jego syna Marcina. Dwie ściany parawanowe zamku zdobione są piękną ażurową attyką. W narożach znajdują się cztery okrągłe baszty – Boska, Papieska, Królewska i Szlachecka (ich nazwy symbolizują aprobowaną przez fundatorów hierarchię świata obejmującą doczesność i wieczność). Z dziedzińca zamkowego, okolonego arkadowymi podcieniami, podziwiać można niezwykle rzadko spotykane przepiękne sgraffitowe dekoracje przedstawiające sceny biblijne, medaliony z popiersiami cesarzy, wizerunki polskich królów oraz sceny myśliwskie.

Do zabytkowego Przemyśla jest stąd tylko 10 km, a rozległa panorama Pogórza Przemyskiego zachęca do pieszych, rowerowych lub konnych wycieczek po okolicy. Także zwolennicy mniej forsownego wypoczynku będą usatysfakcjonowani panującym tu spokojem.

Mysia wieża w Kruszwicy

Strona www: www.pttk-kruszwica.pl

mysia-wieza-kruszwica

Górująca nad miastem 32-metrowa ceglana wieża to pozostałość zamku zbudowanego przez Kazimierza Wielkiego ok. 1350 roku. W 1657 roku Szwedzi zniszczyli zamek, wysadzając go w powietrze. Pozostała po nim jedynie ośmioboczna wieża zwana “Mysią Wieżą“. Na szczyt Wieży dochodzi się 109 schodami. Początkowo schody wiodą na zewnątrz, jednak na wysokości murów prowadzą już wewnątrz wieży. W jej ścianach można zauważyć 14 kul armatnich. Zostały one wykopane po restauracji zamku u podnóża wieży. Według legendy pod wieżą znajdują się wielkie piwnice. Połączone są one podziemnym gankiem z kościołem parafialnym. Jednakże wyjście z podziemia i ganek zamurowano i postawiono w tym miejscu kamienną grotę.

Jej nazwę jedni tłumaczą legendą, kiedy to król Popiel wraz z rodziną został zjedzony przez mściwe myszy. Inni uważają, że nazwa pochodzi od rodu Myszków, którzy panowali tu nad ludem goplańskim. Jest jeszcze inna wersja która głosi, że nazwę tę przynieśli ze sobą Krzyżacy. Widzieli oni w tej wieży zwierciadlane odbicie Mysiej Wieży w Bingen na wyspie Renu.

Meczet tatarski w Kruszynianach

Drewniany meczet znajduje się we wsi Kruszyniany, w województwie podlaskim. Jest najstarszym do dziś zachowanym meczetem tatarskim w Polsce, zbudowanym na planie prostokąta o wymiarach 10×13 m.

meczet-tatarski-w-kruszynianach

Wieś Kruszyniany w XVII wieku została nadana przez króla Jana III Sobieskiego Tatarom, którzy wzięli udział w wojnie z Turkami stając po stronie Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Społeczność tatarska po osiedleniu się zbudowała meczet, który po raz pierwszy wspomniany jest już w dokumentach z 1717. Obecny został zbudowany prawdopodobnie w drugiej połowie XVIII wieku lub w pierwszej połowie XIX wieku (dokładna data budowy nie jest znana), na miejscu dawniejszego meczetu. W 1846 budynek przeszedł remont, o której to dacie świadczy kamień znajdujący się w fundamencie obok wejścia dla kobiet.

Po II wojnie światowej lokalną wspólnotę muzułmańską zasilili repatrianci muzułmańscy z terenów obecnej Białorusi. W sierpniu 2008 udało się pozyskać dotację z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na zainstalowanie nowoczesnego systemu przeciwpożarowego w drewnianym budynku meczetu.

Zobacz także: Najpiękniejsze kościoły drewniane w Polsce (Top 10)

Meczet w Kruszynianach jest wpisany na krajową listę zabytków Polski, a 22 października 2012 roku zarządzeniem Prezydenta RP został, wraz z meczetem w Bohonikach, uznany za pomnik historii “Bohoniki i Kruszyniany – meczety i mizary”.

Szlak rzeki Krutynia

rzeka-krutynia

Krutynia to szlak uznawany za jeden z najpiękniejszych szlaków nizinnych Europy. Jest bardzo ciekawy i zróżnicowany, przebiega przez Puszczę Piską, a od Jez. Mokrego także przez Mazurski Park Krajobrazowy. Długość szlaku wynosi 102 km, w tym 60 km to woda stojąca. Na całej trasie ciekawa flora i fauna. Nie jest rzadkością spotkanie na trasie spływu orła bielika lub orła przedniego. Warto zwrócić uwagę na występujące w wodzie gąbki i krasnorosty tworzące na kamieniach “krwawe plamy”. Brzegi porośnięte wspaniałymi dębami i wysokimi sosnami. Szlak prowadzi przez kilkanaście jezior połączonych krótkimi rzekami (strugami), objętych wspólnym mianem rzeki Krutyni. Szlakiem Krutyni pływał w latach 50 – 70 XX w. Karol Wojtyła, późniejszy papież Jan Paweł II.

Zamek Krzyżtopór

Strona www: www.krzyztopor.org.pl

Dawny zamek położony w miejscowości Ujazd w województwie świętokrzyskim. Wznoszony w XVII wieku. Obecnie znajduje się w stanie ruiny.

Budowany w latach 1627–1644 przez Krzysztofa Ossolińskiego; nigdy nie został w pełni ukończony. Jest to obszerny zamek w stylu włoskim typu palazzo in fortezza. Budowniczym, który sporządził plany i nadzorował wznoszenie pałacu, był Wawrzyniec Senes. Od strony północnej przylegały niegdyś piękne ogrody w stylu włoskim.

Historia powstania pałacu i jego świetności pozostaje wciąż nie do końca poznana. Jest to powodem do narastania wokół niego legend. Jedną z nich jest opowieść o zastosowaniu w pałacu symboliki liczb nawiązującej do kalendarza: okien miał tyle, ile dni w roku, pokoi tyle, ile tygodni; sal wielkich tyle, ile miesięcy, a cztery narożne jego baszty odpowiadały liczbie kwartałów. Brak zachowanych planów budowy oraz sztychów sprzed przebudowy w XVIII wieku uniemożliwia dziś faktyczne odtworzenie wizerunku zamku z połowy XVII wieku.

Jego fundator cieszył się nim krótko. Krzysztof Ossoliński zmarł nagle w rok po ukończeniu budowy. Pozostawił on po sobie bardzo zadłużony majątek, który odziedziczył jego synKrzysztof Baldwin Ossoliński. Po śmierci Krzysztofa Baldwina Ossolińskiego (1649) pałac odziedziczyła spokrewniona z nim rodzina Kalinowskich. Pałac został ograbiony w czasie potopu przez Szwedów (1655). Zamieszkany do roku 1770, kiedy został zniszczony przez wojska rosyjskie w czasie obrony przez zwolenników Konfederacji Barskiej.

Zobacz koniecznie: Najsłynniejsze zamki w Polsce

Obecnie pałac ma status trwałej ruiny. W dawnej klasyfikacji zabytków był zaliczony do klasy zerowej. Budowla jest ruiną o znacznym stopniu zachowania, stąd interesującą do zwiedzania. W jej skład wchodzą obszerne fortyfikacje: bastiony, fosa, ślady umocnień i mostów.

Zamek Książ

Zespół rezydencjalny znajdujący się w Wałbrzychu przy ulicy Piastów Śląskich 1 w dzielnicy Książ, na terenie Książańskiego Parku Krajobrazowego. Jego niewielka część, w tym znajdujący się w części centralnej zamek piastowski, jest udostępniona zwiedzającym.

Został wybudowany w latach 1288–1292 przez księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego, na miejscu dawnego grodu.

Wnętrza dzisiejszego zamku różnią się zdecydowanie od bogatych wnętrz z czasów dawnych właścicieli – Hochbergów. Dziś komnat Książa nie zdobią już cenne gobeliny, nie ma bogatych zbiorów porcelany chińskiej, ani portretów rodziny książęcej w złoconych ramach. Zniknęły wytworne, niezwykle wartościowe meble, dzieła sztuki o wysokiej wartości artystycznej., gromadzone od setek lat zbiory muzealne. Komnaty, halle, gabinety i salony zdobione niegdyś malarstwem mistrzów, dziś sprawiają wrażenie surowych.

Cerkiew św. Paraskewy w Kwiatoniu

cerkiew-KwiatonTo jedna z najpiękniejszych drewnianych świątyń w Polsce. Obecnie używana jest jako kościół filialny parafii rzymskokatolickiej w Uściu Gorlickim. Należy do najlepiej zachowanych cerkwi łemkowskich w Polsce. Znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego. W 2013 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO wraz z innymi drewnianymi cerkwiami w Polsce i na Ukrainie.

Cerkiew została wybudowana w drugiej połowie XVII wieku. Za datę budowy często podawany jest rok 1700. Wieża została dostawiona w 1743 roku. Datę tę odszukano na jednej z belek konstrukcji. Może odnosić się ona jednak jedynie do remontu starszej wieży. Jest to najstarsza pewnie datowana wieża cerkwi łemkowskiej. Po akcji “Wisła” w 1947 roku świątynia zaczęła być użytkowana jako kościół rzymskokatolicki, należący do parafii w Uściu Gorlickim. Obecnie w współużytkowaniu Rzymskich Katolików i Grekokatolików.

Klasztor o. Bernardynów w Leżajsku

Strona www: www.bernardynilezajsk.pl

Klasztor-OO-Bernardynow

Bazylika Zwiastowania NMP i klasztor bernardynów w Leżajsku są jednym z najcenniejszych zabytków architektury kościelnej z pogranicza renesansu i baroku. Zakonnicy przybyli tutaj w roku 1608, a obecną Bazylikę wznieśli w latach 1618 – 1628 na miejscu gdzie stał niewielki, drewniany kościółek z niezwykłym obrazem Matki Boskiej.

31-lezajsk-organy

W Bazylice znajdują się jedne z najstarszych i najcenniejszych na świecie organów. Pochodzą one z XVII wieku. Mają 75 głosów i 5894 piszczałek, z których największa drewniana, liczy aż 12 metrów wysokości. Dodano do nich takie elementy jak poruszające się ptaszki, wydające dźwięki podobne do świergotu.

Sanktuarium Maryjne w Licheniu

Bazylika w Licheniu jest największą katolicką świątynią w Polsce, siódmą w Europie i dziesiątą na świecie. Jej złocistą kopułę widać już z odległości kilkunastu kilometrów.

Bazylika-Lichen

W 1813 roku Tomasz Kłossowski, polski żołnierz pochodzący z okolic Lichenia, został ciężko ranny w bitwie pod Lipskiem. Dogorywając na polu walki, ujrzał świetlistą postać z orłem na piersi, która obiecała mu ocalenie życia, prosząc w zamian, aby w przyszłości odszukał jej wizerunek. Odnaleziony w 1836 roku w miejscowości Lgota pod Częstochową niewielki obraz Tomasz umieścił w drewnianej kapliczce w grąblińskim lesie, dwa kilometry od Lichenia. Po śmierci Kossowskiego zaopiekował się nim ubogi pasterz Mikołaj Sikatka. Doznawszy w 1850 roku objawienia, zaczął przestrzegać miejscową ludność przed mającą nadejść zarazą. Epidemia cholery w 1852 roku sprawiła, że obraz uznano za cudowny i przeniesiono do kaplicy cmentarnej, a dwa lata później do neogotyckiego kościoła św. Doroty w Licheniu. Po II wojnie światowej, kiedy parafię przejęli księża marianie, wzrosło jej znaczenie jako sanktuarium maryjnego. Z inicjatywy księdza Eugeniusza Makulskiego, proboszcza i kustosza, powiększono teren przykościelny, poprowadzono alejki wiodące do licznych kaplic (m.in. Matki Boskiej Ostrobramskiej, Matki Boskiej Częstochowskiej), pomników i miejsc zadumy. Również księdzu Makulskiemu Licheń zawdzięcza swą największą budowlę – bazylikę powstającą od 1994 roku, stanowiącą wotum narodu polskiego za dwa tysiące lat chrześcijaństwa.

Rezydencja Biskupa w Lidzbarku Warmińskim

Strona www: www.lidzbarkwarminski.pl

zamek-lidzbark-warminski

To obok Malborka jeden z najlepiej zachowanych zamków gotyckich w Polsce. Został zbudowany w drugiej połowie XIV wieku na miejscu innej budowli krzyżackiej, na planie kwadratu. W podziemiach kryją się dwupoziomowe piwnice, część nadziemna ma aż cztery kondygnacje: tzw. przyziemie z pomieszczeniami gospodarczymi, pierwsze i drugie piętro o charakterze mieszkalno-reprezentacyjnym oraz poddasze z magazynami zboża i stanowiskami obronnymi.

Znaczenie Lidzbarka wzrosło ogromnie po zakończeniu wojny trzynastoletniej, gdy na mocy drugiego pokoju toruńskiego (1466) Warmia została przyłączona do Rzeczypospolitej. Biskupi warmińscy sprawowali również władzę świecką, w związku z czym przysługiwał im tytuł książęcy. Wielu z nich należało do elity umysłowej i kulturalnej kraju. W latach 1503-1510 przebywał tu jako sekretarz i lekarz swego wuja, biskupa Łukasza Watzenrode, Mikołaj Kopernik. Prawie 30 lat spędził na zamku lidzbarskim Ignacy Krasicki, który wiele swych utworów podpisywał kryptonimem XBW, czyli Książę Biskup Warmiński. Swoją rezydencję otoczył przepięknym ogrodem, kolekcjonował też dzieła sztuki. W 1772 roku, po pierwszym rozbiorze, Warmię włączono do Prus. Dopiero w 1945 roku Lidzbark ponownie znalazł się w granicach Polski.

Opactwo Cystersów w Lubiążu

Strona www: www.lubiaz.pl

Kompleks-w-Lubiazu

Wzniesiony w połowie XII wieku na niewielkim wzgórzu w zakolu Odry klasztor został zniszczony w czasie wojen husyckich, później zdewastowali go Szwedzi, którzy też zrabowali skarbiec i wywieźli bibliotekę. Po wojnie trzydziestoletniej nastąpił największy, trwający ponad sto lat, okres świetności lubiąskiego opactwa. Wtedy też zburzono budynki klasztorne i dom opatów, zostawiając jedynie stary kościół, i w krótkim czasie postawiono olbrzymią budowlę. Wielu artystów pracowało nad stworzeniem jej wspaniałego wystroju. Sklepienie jadalni do dziś zdobią freski Michała Willman-na – najwybitniejszego wówczas malarza działającego na Ślą sku. Rzeźbiarz Mateusz Steinl jest twórcą głównego ołtarza w kościele klasztornym, ołtarzy w obejściu, części ołtarzy w nawach bocznych i kaplicy Książęcej. W jego warsztacie wykonano też przepiękne stalle, przypominające żywy ogród. Nad głowami siedzących niezwykły baldachim tworzyły liście i kwiaty, wśród których stały lub siedziały anioły, grające na instrumentach dętych (od północy) oraz strunowych (od południa).

Stalle rozebrano pod koniec II wojny światowej. Później trafiły do Stężycy koło Dęblina, gdzie “przystosowano” je do wnętrza tamtejszego kościoła, tnąc tu i ówdzie i przybijając gwoździami. Również inne cenne elementy wyposażenia zostały rozproszone po całej Polsce. W samej Warszawie lubiąskie płótna znajdują się w 13 kościołach. Najokazalsze z zachowanych wnętrz to: biblioteka, jadalnia opata, letni refektarz oraz Sala Książęca, w której dziś odbywają się koncerty muzyczne.

Zamek Joannitów w Łagowie

Strona www: www.zamek-lagow.com

Lagow-zamek

Jest jednym z piękniejszych zabytków ziemi lubuskiej. Do XIV wieku w miejscu, gdzie obecnie znajduje się gotycko-barokowa budowla, stała obronna forteca. W 1347 roku właściciel Łagowa, margrabia brandenburski Ludwik, oddał go w zastaw za długi. Wówczas posiadłość trafiła w ręce joannitów. Wzniesiony przez nich na wzgórzu usypanym na wąskim przesmyku rozdzielającym jeziora Łagowskie i Trześniowskie zamek stał się siedzibą komandora zakonu, który sprawował pieczę nad podległymi mu ziemiami. Znajdując się na terenie granicznym między Pomorzem, Brandenburgią, Wielkopolską i Śląskiem, spełniał ważną funkcję obronną, chroniąc ziemie polskie przed naporem Marchii Brandenburskiej.

Zamek do dziś zachował się w dobrym stanie. Nie został zniszczony nawet przez Szwedów, którzy zajęli go w XVII wieku. Świadectwem dawnego wystroju jest ciekawa dekoracja w Sali Rycerskiej oraz kominek z herbem zwierzchnika zakonu. Ponoć od 1820 roku w zamku pojawia się duch zmarłego w XVI wieku komandora Andrzeja von Schliebena. Zjawa w otoczeniu płomyków ognia ukazuje się tylko wiosną i latem, jak dotąd – jedynie mężczyznom. Wiele mówiono też niegdyś o skarbach joannitów. Niektórzy uważają, że część bogactw została zamurowana w podziemiach zamczyska…

Pałac Lubomirskich i Potockich w Łańcucie

Strona www: www.zamek-lancut.pl

Łańcut_-_Pałac

Zabytek najwyższej klasy, przyciągający rzesze turystów, również z zagranicy. W pierwotnym drewnianym zamku należącym do Pileckich kilkakrotnie gościł król Władysław Jagiełło, który w 1417 roku poślubił ich jedyną córkę, temperamentną wdówkę, Elżbietę Granowską. Pod koniec XVI wieku majątek znalazł się w rękach osławionego warchoła i okrutnika, Stanisława Stadnickiego, zwanego “diabłem łańcuckim“. Prowadził on ciągłe spory z sąsiadami, m.in. z Opalińskimi. Skutkiem tej prywatnej wojny było zburzenie zamku przez Łukasza Opalińskiego. Podźwignął go z ruin nowy właściciel, jeden z najbogatszych magnatów, Stanisław Lubomirski. Wzniesiona przez niego w latach 1629-1641 rezydencja typu palazzo in fortezza łączyła funkcje mieszkalne z obronnymi i była jedną z nielicznych warowni, które zdołały obronić się przed Szwedami.

Największe zmiany zaszły w Łańcucie na przełomie XVIII i XIX wieku, kiedy należał on do Izabeli z Czartoryskich Lubomirskiej. Trwająca wiele lat przebudowa zaowocowała powstaniem iście królewskiej siedziby i chociaż ostatni właściciel, przerażony nadciągającą w 1944 roku armią radziecką, wywiózł na zachód 11 wagonów najcenniejszych dzieł sztuki, wciąż jest tu co podziwiać. Warto zwrócić uwagę na Apartament Turecki w modnym pod koniec XVIII stulecia stylu orientalnym oraz obejrzeć Gabinet Zwierciadlany wyłożony drewnianą rokokową boazerią w pastelowych kolorach. W dawnych zabudowaniach gospodarczych mieści się największe w Polsce Muzeum Powozów. Można tam nawet zamówić sobie przejażdżkę zabytkową karetą.

Ruchome wydmy w Łebie

Na Wybrzeżu Słowińskim, pomiędzy Łebą a Rowami, rozciąga się wielokilometrowy pas piaszczystych wzgórz – największy obszar ruchomych wydm w Europie. I chociaż powstał wskutek grabieżczej działalności człowieka, został uznany przez UNESCO za Światowy Rezerwat Biosfery.

leba-wydmy

0 sile wędrujących piasków przekonali się w XVIII wieku mieszkańcy wsi Łączki. Ich osada została całkowicie zasypana. Dziś szacuje się, że sunące na wschód i południe (zgodnie z kierunkiem wiatru) wydmy co roku pokonują 10-12 metrów! W rezultacie zasypaniu ulega trzecie co do wielkości jezioro w Polsce – Łebsko. Zespół największych ruchomych wydm to tzw. Białe Góry, z których najwyższa – Łącka Góra – osiąga 45 metrów n.p.m. Stąd po horyzont już tylko piaski – prawdziwa pustynia. Położona nieopodal Łeba każdego lata rywalizuje z Ustką o miano letniej stolicy Polski. Jej okolice były zamieszkane już pięć tysięcy lat temu, chociaż osadnictwo rozwinęło się na tym terenie dużo później. Żyli tutaj m.in. Słowianie pomorscy, zwani Słowińcami, którzy, mimo że znajdowali się pośród narodu niemieckiego na terenie Prus, zachowali odrębną kulturę i gwarę. We wsi Kluki można oglądać ich oryginalne zagrody z mnóstwem starych narzędzi oraz przedmiotów codziennego użytku. Ruchome wydmy do złudzenia przypominają pustynię. Stąd też wiele pomysłów na wykorzystanie ich w filmie. Tu m.in. były kręcone zdjęcia do Faraona oraz O dwóch takich, co ukradli księżyc.

Ulica Piotrowska w Łodzi

Łódź nazywana jest miastem jednej ulicy. Przecinająca centrum czterokilometrowa arteria stanowi najdłuższy trakt handlowy w całej Europie. Tu mieściły się niegdyś banki, fabryki i ekskluzywne sklepy. Tu mieszkali najbardziej wpływowi i bogaci ludzie. Tutaj też rozegrały się krwawo stłumione przez wojska carskie walki podczas rewolucji 1905 roku.

Ulica_Piotrkowska_in_Lodz

Ulica ma swój początek przy placu Wolności, na którym stoi klasycy styczny ratusz z 1827 roku oraz kościół garnizonowy Świętego Ducha z końca XIX wieku. Przy Piotrkowskiej znajdują się 72 zabytkowe obiekty – fabryki, pałacyki, kamienice mieszczańskie.

Zobacz koniecznie: Pomysł na weekend w Łodzi i okolicach

Hilary Majewski, jeden z największych łódzkich architektów, projektował słynny pałacyk Scheiblerów pod numerem 11. Dom bankowy pod numerem 29 projektu Gustawa Landaua-Gutentegera z kopułą zdobioną motywami roślinnymi i maskami to wspaniały przykład sztuki secesyjnej. Jednym z najpiękniejszych budynków Łodzi jest pałacyk Juliusza Heinzla, w którym obecnie mają siedzibę władze miasta. We wzniesionej w 1835 roku w stylu klasy-cystycznym tzw. Białej Fabryce mieściła się pierwsza w Królestwie Polskim mechaniczna przędzalnia i tkalnia. Dziś znajduje się tu Centralne Muzeum Włókiennictwa z bogatymi zbiorami tkanin oraz ekspozycją prezentującą dawne techniki tkackie.

Zamek Krzyżacki w Malborku

Strona www: www.zamek.malbork.pl

zamek-krzyzacki-w-malborku

Monumentalna gotycka twierdza przyciąga turystów z całego świata. Nic dziwnego – jest największym tego typu zabytkiem w Europie. W grudniu 1997 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Zespół zamkowy składa się z kilku części, budowanych w różnych okresach. W latach 1276-1280 wzniesiono Zamek Konwentualny, nazwany później Wysokim. Po 1309 roku, kiedy Malbork był już stolicą państwa zakonnego, został on przebudowany (szczególnie istotnych zmian dokonano w latach 1330-1334), a wiele pomieszczeń zmieniło swoją pierwotną funkcję. W budowli na planie prostokąta, z wieżyczkami w narożach, znajdowały się m.in. sale klasztorne (dormitoria, refektarz, kapitularz), kaplica Najświętszej Marii Panny, a także skarbiec, gdzie teraz można oglądać niezwykłą kolekcję bursztynów. W powstałym w pierwszej połowie XIV wieku na terenie dawnego przedzamcza obszernym Zamku Średnim mieścił się m.in. Wielki Refektarz – jedna z największych reprezentacyjnych sal w Europie, infirmeria dla chorych i starszych braci oraz wyróżniający się nowatorstwem architektonicznym Pałac Wielkiego Mistrza.

Dziś we wschodnim skrzydle Zamku Średniego znajdują się ekspozycje muzealne, m.in. zbiory oręża i wystawa porcelany. Największa część malborskiej warowni – przedzamcze zwane Zamkiem Niskim – została założona najpóźniej i miała charakter gospodarczy. Obecnie częściowo odbudowane obiekty przeznaczone są na hotel.

Mierzeja Helska

Jest chyba najbardziej charakterystycznym elementem na mapie Polski. W najwęższym miejscu, niedaleko Kuźnicy, jej szerokość nie przekracza 200 metrów, podczas gdy długość całej linii brzegowej wynosi aż 74 kilometry. Zdarzało się, że w czasie silnych sztormowych wiatrów wiejących od Bałtyku woda przelewała się przez półwysep. W ten sposób został zniszczony nasyp linii kolejowej. Mierzeja powstała z połączenia kilku niewielkich wysepek, w wyniku nanoszenia piasku przez fale morskie i wiatr.

mierzeja-helska

Według legendy, dawno temu na jednej z wysp żył samotnie bożek zwany Jastrzebogiem. Okoliczni rybacy przypływali, aby składać mu dary. W końcu część z nich osiedliła się na terenie dzisiejszej Jastarni. Badania naukowe wykazały, że miejscowość ta rzeczywiście była zamieszkana już dwa tysiące lat temu, gdy większość osad położonych na Półwyspie Helskim została założona w średniowieczu. Mieszkańcy półwyspu, który jeszcze na początku XX wieku miał nazwę rodzaju żeńskiego – Hela (zmieniono ją dopiero w latach 20.), byli korsarzami i budzili strach w całej Zatoce Gdańskiej. Co roku 29 czerwca barwne flotylle rybackie płyną z Kuźnicy do Pucka na odpust świętych Piotra i Pawła.

Morskie Oko

Strona www: www.schroniskomorskieoko.pl

morskie-oko-od-strony-schroniska

Jest jednym z najchętniej odwiedzanych miejsc w polskich Tatrach. Gromadzi tłumy turystów, którzy zaczęli tu przybywać już na początku XIX wieku. Położone w Dolinie Rybiego Potoku na wysokości 1395 m n.p.m. w polodowcowym zagłębieniu, od północnej strony zamknięte jest wałem morenowym, na którym stoi tzw. nowe, choć już niemal stuletnie schronisko. Powszechnie uznawane za największe tatrzańskie jezioro (34,5 ha lub – wg innych obliczeń – 34,9 ha), ustępuje zdaniem niektórych Wielkiemu Stawowi w Dolinie Pięciu Stawów Polskich. Maksymalna głębokość Morskiego Oka wynosi 50,8 metra. Woda ma barwę zieloną, a przezroczystość sięga 11-14 metrów. Dzięki temu łatwo można zauważyć żyjące tu pstrągi. Zarybienie zbiornika – jedyny przypadek w naszych Tatrach – ma charakter naturalny. Niegdyś zamieszkiwały go również łososie potokowe. Być może tłumaczy to dawną nazwę: Rybi Staw. Z obecną wiąże się legenda, która mówi, że jezioro ma podziemne połączenie z Adriatykiem. Ponoć fale wyrzucały dawniej szczątki zatopionych okrętów, a w głębinach żyły wielkie morskie ryby. Otoczenie Morskiego Oka jest obszarem niezwykle cennym przyrodniczo: rosną tu m.in. okazałe limby, które można zobaczyć, wędrując ścieżką wokół jeziora.

Uzdrowisko w Nałęczowie

naleczow-uzdrowisko

W willi “Pod Matką Boską” mieszkał przez 10 lat Bolesław Prus, co upamiętnia tablica. Ludzie byliby o wiele lepsi, gdyby chociaż raz w roku mogli przyjechać do Nałęczowa – twierdził pisarz, który przez 28 lat (od 1882 r.) spędzał tu każde wakacje. Za jego czasów, w dwóch ostatnich dekadach XIX i na początku XX wieku, uzdrowisko przeżywało złoty okres. Bywali tutaj m.in. Henryk Sienkiewicz, Ignacy Paderewski, Karol Szymanowski i Stefan Żeromski. Do dziś Nałęczów zachował urodę kurortu w starym stylu i wciąż słynie ze swego znakomitego mikroklimatu oraz leczniczych wód mineralnych.

Naleczow_park_b_prus_statue

W pałacu Małachowskich, otoczonym rozległym, dobrze utrzymanym parkiem zdrojowym, można na parterze obejrzeć dwa pokoje, w których mieszkał i pracował Prus. Ślady autora Lalki znajdziemy też w innych zakątkach, choć nie istnieje już zbudowany specjalnie dla niego drewniany domek, którego dach pokryto mchem, aby pisarza nie rozpraszały uderzenia kropel deszczu.

W 1890 roku w Nałęczowie pojawił się Stefan Żeromski, skromny guwerner, dopiero marzący o literackiej sławie. Tu poznał córkę jednego z dyrektorów uzdrowiska, młodą wdowę Oktawie Rodkiewiczową, którą wkrótce poślubił. W 1905 roku za honorarium za powieść Popioły zbudował sobie letnią pracownię, tzw. Chatę. Jej wnętrze przetrwało w nie zmienionym stanie, gdyż już trzy lata po śmierci pisarza, w 1928 roku, utworzono tu muzeum.

Rezydencja magnacka w Nieborowie

palac-w-nieborowie

Jedna z nielicznych rezydencji magnackich w Polsce z zachowanymi w niemal nienaruszonym stanie wnętrzami i bogatym wyposażeniem. Powstała w latach 1694-1697 według projektu Tylmana z Gameren, spolszczonego Holendra, najwybitniejszego architekta XVII wieku działającego w naszym kraju. Otoczony pięknym ogrodem pałac był siedzibą ówczesnego prymasa Polski, kardynała Michała Radziejowskiego. Jego portret można zobaczyć w bibliotece, gdzie znajdują się też dwa olbrzymie weneckie globusy z XVII wieku i cenny księgozbiór. Główna klatka schodowa wyłożona jest prawie 10 tysiącami XVIII-wiecznych kafli holenderskich, ręcznie zdobionych, każdy innym wzorem. Wśród dzieł sztuki wyróżnia się opiewana wierszem przez Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego głowa Niobe, wykuta w białym marmurze. Jest to rzymska kopia greckiego oryginału, podarowana przez carycę Katarzynę II księżnej Helenie Radziwiłłów ej. Ta słynna z urody i zamiłowań artystycznych dama, twórczyni Arkadii, poświęciła wiele czasu (i pieniędzy) na upiększenie Nieborowa. Do Radziwiłłów pałac należał do 1945 roku, następnie został zamieniony na muzeum.

Zamek Dunajec w Niedzicy

Strona www: www.zamek-w-niedzicy.pl

Niedzica_zamek

Zamek w Niedzicy jest jednym z najcenniejszych zabytków architektury obronnej w Polsce, a także jedna z największych atrakcji historycznych w polskich Karpatach.  Wzniósł go około 1330 roku węgierski ród Berzevicsych, tędy bowiem przebiegała granica węgiersko-polska i ważny szlak handlowy. W pierwszej połowie XVII wieku kolejny właściciel, Jerzy Horvath, przekształcił gotycką budowlę w renesansową rezydencję.

Zamek w Wiśniczu

Strona www: www.zamekwisnicz.pl

Zamek_w_Nowym_WiśniczuNa jednym ze wzgórz otaczających miasteczko Nowy Wiśnicz możny ród Kmitów wzniósł niegdyś drewniany gródek, w XIV wieku przebudowany na gotycki zamek. Za czasów ostatniego przedstawiciela rodu, Piotra Kmity, wojewody krakowskiego i marszałka wielkiego koronnego, wspaniałością niewiele ustępował on Wawelowi. Jego wyposażenie świadczyło o bogactwie i zmyśle artystycznym właściciela. Kmitowie posiadali bogatą bibliotekę, a w ich rezydencji gościło wielu pisarzy i uczonych (m.in. poeta Klemens Janicki oraz historyk Marcin Bielski), a także pary królewskie: Zygmunt Stary i Bona Sforza oraz Zygmunt August i Barbara Radziwiłłówna. Jak głosi legenda, na uczcie wydanej w Nowym Wiśniczu przez Piotra Kmitę otruto Barbarę, nielubianą synową Bony.

Po bezpotomnej śmierci marszałka zamek został sprzedany Lubomirskim. Z inicjatywy Sebastiana Lubomirskiego dokonano przebudowy w stylu barokowym. Dodano jedno piętro oraz piątą basztę, budowlę otoczono tarasem. Siedziba rodu miała sto sal, a wszystkie framugi drzwi, okien i kominków wyrzeźbiono w marmurze. Do wykonania drzwi posłużyły drogocenne gatunki drewna, z których także ułożono różnokolorowe posadzki, zaś większość okien wypełniły wielobarwne witraże. W pałacowej galerii wisiały obrazy Rafaela, Tycjana i Diirera. Mimo doskonałego systemu obronnego (fortyfikacje, dobrze rozwinięty system wałów, strzelnice dla dział) w XVII wieku zamek został zajęty i ograbiony przez Szwedów. Nigdy już nie odzyskał w pełni swej dawnej świetności. Do jego zniszczenia przyczyniło się również kilka pożarów. Jeden z nich strawił nawet większą część miasteczka. Wyruszając w 1621 r. na wojnę, Stanisław Lubomirski przysiągł, że jeżeli wróci jako zwycięzca, na wzgórzu leżącym nieopodal zamku wzniesie kościół ku czci Chrystusa Salwatora, a przy nim klasztor. Słowa dotrzymał. Dziś w dawnym barokowym klasztorze Karmelitów Bosych mieści się więzienie.

Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku

Strona www: sienkiewicz.mnki.pl

muzeum-sienkiewicza-oblegorek

Pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku, otwarty w 1958 roku, jest najstarszym w Polsce muzeum poświęconym autorowi Quo vadis. Utworzono je w domu pisarza, który kupiono za pieniądze ze składek społecznych “od narodu“. Oblęgorski majątek wraz z pałacykiem przekazano Sienkiewiczowi w 1900 roku podczas obchodów jubileuszu 25-lecia pracy literackiej, co było dowodem niezwykłego uznania dla Jego twórczości. Na ówczesne czasy był to dar wspaniały, dalece hojniejszy niż kamienica w Wiedniu, którą ofiarowano w 1873 roku Józefowi Ignacemu Kraszewskiemu.

Zamek Ogrodzieniec

strona www: www.zamek-ogrodzieniec.pl

Ruiny średniowiecznego zamku leżącego w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej wzniesionego w XIV-XV wieku przez ród Włodków Sulimczyków, później przebudowywanego. Zamek leży na najwyższym wzniesieniu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej – Górze Zamkowej wznoszącej się na 515,5 m n.p.m. Ruiny leżą na „Szlaku Orlich Gniazd”; są udostępnione do zwiedzania.

Ogrodzieniec_zamek_wakacyjnyklimatpl

Ze względu na swoją nazwę, większość turystów błędnie twierdzi, iż jest on położony w miejscowości Ogrodzieniec. Naprawdę znajduje się we wsi Podzamcze, około 2 km na wschód od Ogrodzieńca.

Muzeum Romantyzmu w Opinogórze

Strona www: www.muzeumromantyzmu.pl

Opinogóra_Górna,_Muzeum_RomantyzmuOd połowy XVII wieku Opinogóra była siedzibą rodu Krasińskich. Rozkwit zawdzięczała ambitnemu generałowi napoleońskiemu, a potem lojalnemu słudze Rosji – Wincentemu. On to rozpoczął w 1828 roku budowę neogotyckiego zameczku, który następnie ofiarował swemu jedynemu synowi, poecie Zygmuntowi, w dniu jego ślubu z Elizą Branicką w sierpniu 1843 roku. Różne drobiazgi związane z autorem Nie-Boskiej komedii i jego bliskimi, np. zabytkowe fotografie, można zobaczyć w otwartym w 1961 roku Muzeum Romantyzmu. Ekspozycja obejmuje również cenne pamiątki napoleońskie, w tym tzw. teczkę Napoleona, podarowaną mu przez żonę Józefinę i ozdobioną inicjałami J i N, a utraconą przez niego podczas bitwy pod Berezyną.

Znamienny dla polskiego romantyzmu kult cesarza Francuzów znalazł też wyraz w malarstwie. Warto zwrócić uwagę na Somosierrę Januarego Suchodolskiego – jest to kopia dzieła zamówionego w Paryżu przez generała Wincentego, który kazał się na nim przedstawić na czele szwoleżerów, chociaż w rzeczywistości nie brał udziału w słynnej szarży. W pobliskim kościele znajduje się wykuty z białego marmuru grobowiec Marii z Radziwiłłów Krasińskiej, matki poety, zmarłej bardzo młodo na gruźlicę. U boku leżącej postaci klęczy mały chłopczyk, w którym możemy domyślać się zaledwie 10-letniego wówczas Zygmunta. Po latach i jego prochy, sprowadzone z Paryża, spoczęły w tej świątyni.

Katedra Najświętszej Marii Panny w Pelpinie

Strona www: parafia-pelplin.pl

Katedra-NMP-w-PelpinieJej początki sięgają najprawdopodobniej przełomu XIII i XIV wieku. Wówczas cystersi, którzy w 1276 roku otrzymali wieś Pelplin od księcia pomorskiego Mściwoja II, przystąpili do budowy monumentalnej bazyliki. Wznoszono ją do połowy XV wieku, choć najpóźniejsze sklepienia nawy poprzecznej pochodzą z połowy następnego stulecia. W 1823 roku decyzją rządu pruskiego (od 1772 r. miejscowość znajdowała się w zaborze pruskim) opactwo cysterskie uległo kasacie. Rok później Pelplin został stolicą powiększonej właśnie diecezji chełmińskiej i w ten sposób świątynia stała się katedrą. Jedynym elementem pierwotnego, późnogotyckiego wystroju są stalle powstałe w latach 1450-1463. Niektóre z umieszczonych na nich formuł ikonograficznych należą do rzadkości, np. przedstawienie Ducha Świętego w postaci młodzieńca trzymającego gołębicę czy scena ukrzyżowania, w której Chrystusa przybijają do krzyża niewiasty symbolizujące cnoty.

W pelplińskiej katedrze warto zwrócić też uwagę na wiele późniejszych zabytków, m.in. największy w tej części Europy XVII-wieczny ołtarz główny z obrazami działającego na Pomorzu wybitnego malarza Hermana Hana, oryginalną, wspartą na głowie Samsona rozdzierającego paszczę lwa, barokową ambonę oraz umieszczone w transepcie organy.

Zamek w Pieskowej Skale

Strona www: www.pieskowaskala.pl

zamek-pieskowa-skalaJest jedną z najpiękniejszych budowli renesansowych w Polsce. Pierwotna warownia gotycka stanęła w tym miejscu prawdopodobnie za panowania Kazimierza Wielkiego. W 1377 roku Ludwik Węgierski oddał ją rycerzowi Piotrowi Szafrańcowi. Była to rekompensata za zranienie i znieważenie go przez żołnierza z orszaku króla. Według Długosza pierwszy właściciel Pieskowej Skały parał się alchemią i czarną magią – owe tajemnicze eksperymenty przeprowadzał właśnie w swej nowej siedzibie. W XVI wieku Hieronim Szafraniec, sekretarz Zygmunta I Starego, i jego stryjeczny brat Stanisław przebudowali zamek, czyniąc zeń wspaniałą renesansową rezydencję, którą porównywano z Wawelem.

W czasie “potopu” została ona z niewiadomych powodów poddana Szwedom i doszczętnie ogołocona. Kolejni właściciele pieczołowicie odnawiali Pieskową Skałę, ale los nie był dla niej łaskawy. Kilkakrotnie niszczyły ją wielkie pożary (m.in. w 1863 r. podczas walk powstańczego oddziału Mariana Langiewicza), a w 1853 roku osunęła się część skały, grzebiąc wysuniętą wieżę, zwaną Dorotką. Pod koniec XIX wieku ruinom groziła rozbiórka. Wówczas z inicjatywą odbudowy wystąpił znany pisarz Adolf Dygasiński. Dzięki powołanej przez niego spółce akcyjnej uratowano zamek i przeznaczono na pensjonat, który istniał do 1939 roku. Po wojnie Pieskową Skałą zajęli się konserwatorzy zabytków. W wyniku wieloletnich prac (1948-1965) przywrócono jej renesansowy charakter. Dziś mieści się tu muzeum – Oddział Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu. Niedostępne skalne urwiska broniące z trzech stron dostępu do zamku mają ponad 20 m wysokości.

Ratusz i Stary Rynek w Poznaniu

Old_marketplace_and_city_hall_in_PoznańZabudowa Starego Rynku, niegdyś drewniana, od drugiej połowy XV wieku była zastępowana murowaną. Podczas wyzwalania miasta w 1945 roku większość kamienic została zniszczona, zrekonstruowano je w następnych dwóch dekadach. Jednymi z piękniejszych budowli są: wzniesiony w latach 1773-1776 pałac Działyńskich oraz renesansowy pałac Górków z 1548 roku z arkadowym dziedzińcem.

Ratusz swój obecny kształt zawdzięcza Janowi Baptyście Quadro z Lugano, który w latach 1550-1560 na zlecenie miasta przeprowadził przebudowę gmachu zniszczonego przez pożar w 1536 roku. Na głównej, bogato polichromowanej fasadzie z trzykondygnacyjną loggią przedstawiono wizerunki władców, sceny biblijne oraz symbole cnót. Na początku XX wieku budynek przeszedł gruntowny remont, podczas którego część malowideł została skuta. Pod koniec tegoż stulecia rozpoczęto odtwarzanie polichromii, przywracając budowli dawną świetność. Najbardziej charakterystycznym elementem ratusza są dwa mechaniczne koziołki, trykające się 12 razy w południe na wieży. Ogląda je codziennie tłum turystów i gapiów.

Przełom Dunajca

Strona www: www.flisacy.com.pl

Przepływająca przez Pieniny rzeka tworzy w okolicach Sromowców i Szczawnicy niezwykle malowniczą, wąską dolinę o stromych, w większości zalesionych zboczach, z których wyrastają strzeliste wapienne turnie. Już w latach 30. XIX wieku organizowano spływy przełomem Dunajca.

przelom-dunajca

Również dziś spływ przełomem Dunajca stanowi wielką atrakcję, przyciągającą turystów z całego świata. Na odcinku 15 kilometrów (dla chętnych jeszcze dodatkowo 3,5 km) od Kątów do Szczawnicy lub dalej, do Krościenka, można podziwiać przepiękny ciągle zmieniający się pieniński krajobraz. Kierujący tratwami (zbudowanymi z połączonych poprzeczną spinką i powiązanych powrozami pięciu czółen) flisacy umilają podróż legendami dotyczącymi regionu. Opowiadają m.in. o ucieczce Janosika przed żandarmami i pokazują miejsce, w którym słynny zbójnik przeskoczył rzekę. Na lewobrzeżnym cyplu widać nawet ślady jego kierpców odciśnięte w kamieniu… Z Sokolicy (747 m n.p.m.) roztacza się niezapomniany widok na przełom Dunajca.

Przylądek Rozewie

Strona www: www.rozewie.wla.com.pl

rozewieWzniesienie to interesowało człowieka od najdawniejszych czasów. Najpierw mieszkańców osad z okresu neolitu, później łowców i rolników, aż do wczesnego średniowiecza. Wówczas zaczęły się tu rozwijać tradycje palenia ognisk ostrzegawczych na użytek rybaków i kupców płynących do Gdańska. Do dnia dzisiejszego okolice Rozewia są obszarem ważnym pod względem strategicznym. W przeszłości miały tu miejsce wydarzenia ważne dla historii naszego kraju, m.in. dwie bitwy morskie floty gdańskiej z okrętami krzyżackimi, przymusowe lądowanie króla Zygmunta III Wazy oraz początek “potopu szwedzkiego”.

Swą szczególną sławę miejsce to zawdzięcza latarni morskiej imienia Stefana Żeromskiego, którą zbudowano w XVII w. Jej blaski świetlne następują co 3 sekundy i widoczne są z odległości 23,4 mil morskich. Światełko to do dnia dzisiejszego ostrzega marynarzy o kryjących się w głębinach niebezpiecznych skałach, przybrzeżnych mieliznach, jak również uratowało życie niejednemu rozbitkowi. (rozewie.wla.com.pl)

Pałac Hochbergów w Pszczynie

Strona www: www.zamek-pszczyna.pl

Gęste lasy wokół Pszczyny bogate w jelenie i żubry były znakomitym miejscem na polowania. Upodobali je sobie piastowscy książęta i w XI lub XII wieku postawili tu warowny zamek. W kolejnych wiekach ziemia pszczyńska przechodziła z rąk do rąk. W XVI stuleciu jej właścicielem stał się biskup wrocławski Baltazar Promnitz. Jego spadkobiercy kilkakrotnie przebudowywali zamek, który w połowie XVIII wieku ostatecznie stracił charakter obronny i stał się wytworną rezydencją.

zamek-hochbergow

W 1846 roku majątek przejęli Hochbergowie, jedna z najbogatszych w Europie rodzin magnackich z tytułem książęcym. Za ich czasów, w latach 60. XIX wieku, dokonano ostatniej przebudowy, tym razem w stylu neobarokowym. Pracami kierował francuski architekt Aleksander Destailleur, który też zaprojektował westybul i paradne schody, wzorowane na wersalskich. Wiodły one ku szklanym drzwiom prowadzącym do sklepionej sieni wyłożonej kostką z dębowego drewna. Dziś nad schodami wisi gobelin otrzymany przez jednego z właścicieli zamku od carycy Katarzyny II. W pałacowych wnętrzach sporo jest myśliwskich trofeów z organizowanych przez Hochbergów polowań, na których często bywali monarchowie. By uatrakcyjnić im tę rozrywkę, w 1865 roku sprowadzono do pszczyńskich lasów żubry. Do dziś w Jankowi-cach pod Pszczyną żyje w specjalnym rezerwacie stado tych zwierząt.

Pustynia Błędowska

Strona www: pustynia-bledowska.eu

Pustynia_BłędowskaJej wielkość (długość ok. 8 km, szerokość 3-4 km) nie jest może imponująca, ale to jedyny w Europie obszar o charakterze pustynnym. Jeszcze nie tak dawno występowały tutaj takie zjawiska, jak burza piaskowa i fatamorgana. Niestety, ekspansja roślinności, w tym gatunków sztucznie wprowadzonych przez człowieka, np. wierzby kaspijskiej, doprowadziła do poważnych zmian. Jeśli więc ktoś ma ochotę zobaczyć polską pustynię, powinien się pospieszyć, zanim ona zupełnie zarośnie.

Skąd wzięło się 2,5 miliarda metrów sześciennych piasku w pobliżu Olkusza? Legenda głosi, że diabeł, nie mogąc znieść myśli, że okoliczni mieszkańcy bogacą się na wydobyciu srebra, postanowił zasypać tutejsze kopalnie. Wziął wielki wór, napełnił go piaskiem i uniósł się w powietrze. Po drodze jednak zawadził o wieżę kościoła w Kluczach i zawartość worka wysypała się na ziemię… W rzeczywistości piaszczyste osady zostały naniesione przez wody topniejącego lodowca.

Puszcza Białowieska

Strona www: www.bpn.com.pl

To ostatni pierwotny las nizinny na naszym kontynencie. Naturalny charakter zachował m.in. dzięki temu, że stanowił teren łowiecki polskich władców i nie był zbyt intensywnie eksploatowany. W 1921 roku niewielki fragment puszczy objęto ścisłą ochroną, a 11 lat później utworzono rezerwat, który stał się zalążkiem powołanego w 1947 roku parku narodowego. Na jego obszarze rośnie kilka tysięcy drzew o rozmiarach niespotykanych w innych częściach Polski, w tym 2500 okazów uznanych za pomniki przyrody. Do najpiękniejszych fragmentów drzewostanu należą grądy, czyli lasy dębowo-grabowe z domieszką lipy i klonu. Wiosną rozkwitają w nich całe kobierce białych zawilców, niebieskich przylaszczek i żółtych ziarnopłonów.

Puszcza-Bialowieska

Świat zwierzęcy puszczy jest bardzo bogaty. Występuje tu ogromna liczba gatunków objętych ochroną, w tym wiele zagrożonych wyginięciem, jak np. maleńkie ptaki: świstunka zielonawa i wodniczka. Zrozumiałe zainteresowanie budzą żubry, których ocalenie i przywrócenie naturalnemu środowisku uważa się za jeden z największych sukcesów ochrony przyrody w skali światowej. Chociaż ostatnie zwierzę żyjące na swobodzie zostało zabite w 1919 roku, w wyniku umiejętnej hodowli osobników z ogrodów zoologicznych i zwierzyńców udało się odbudować niewielkie stado. Pierwszego żubra wypuszczono na wolność właśnie w Puszczy Białowieskiej w 1952 roku. Dziś żyje ich tu około 300.

Rokokowa Rezydencja w Radzyniu Podlaskim

rezydencja-w-radzyniu-podlaskimNiegdyś jedna z najpiękniejszych rezydencji w Polsce, z powodu tragicznych zniszczeń wojennych jest dziś mniej znana, niż zasługiwałaby na to ze względu na swoją klasę artystyczną. Niestety, w 1944 roku została podpalona przez wycofujących się Niemców. Z wykwintnych wnętrz nic nie pozostało – zrekonstruowano jedynie fantazyjną klatkę schodową. W odbudowanych w latach 50. i 60. murach mają swoją siedzibę różne urzędy.

Pałac wzniesiono w 1686 roku według projektu Augustyna Locciego, twórcy Wilanowa. W latach 1750-1759 przebudował go znany architekt warszawski, Jakub Fontana, dla Eustachego Potockiego, który pragnął dorównać rozmachem Janowi Klemensowi Branickiemu, właścicielowi nieodległego “Wersalu Podlaskiego” w Białymstoku. Budowlę w kształcie podkowy zdobi niezwykle bogata dekoracja rzeźbiarska: rozwichrzone kartusze herbowe, pnące się rośliny, trofea wojenne, putta… W skrzydłach bocznych otaczających rozległy dziedziniec mieszczą się dwie naprzeciwległe bramy z wyniosłymi wieżami. Na hełmie jednej z nich widać Pilawę, herb Potockich, a na drugiej Jelenia – herb żony Eustachego, Marii z Kątskich. Efektowną ozdobą bram są rzeźby przedstawiające cztery prace Herkulesa. Mityczny bohater walczy z lwem, Hydrą, bykiem kreteńskim i smokiem. W zabytkowym parku z malowniczą sadzawką rośnie wiele starych drzew. Są wśród nich pomnikowe, liczące ponad 300 lat modrzewie. Wyjątkową urodą i wdziękiem odznacza się rokokowa oranżeria. Wieńczy ją dynamiczna kompozycja rzeźbiarska – rydwan Apollina zaprzężony w trzy rumaki.

Pałac w Rogalinie

Geometryczny park francuski na tyłach pałacu, jeden z najlepiej zachowanych w Polsce, płynnie przechodzi w angielski park krajobrazowy obejmujący nadwarciańskie łąki z największym w Europie skupiskiem starych dębów.

palac-w-rogalinie

Wzniesiony w latach 1768–1776 dla twórcy potęgi rodu Raczyńskich, Kazimierza, łączy cechy stylu barokowego i klasycystycznego. Ostatni etap prac, w którym brali udział ulubieni architekci króla Stanisława Augusta: Dominik Merlini i Jan Chrystian Kamsetzer, zakończono w roku 1815. Powstała niemal monarsza rezydencja, zaliczana do najwspanialszych w Wielkopolsce. Wnuk Kazimierza, Edward Raczyński, fundator istniejącej do dziś biblioteki publicznej w Poznaniu, był jednym z najbardziej zasłużonych Wielkopolan XIX wieku. Zainteresowania kulturalne dziadka kontynuował jego imiennik, Edward Aleksander, któremu zawdzięczamy powstanie niezwykle cennej kolekcji obrazów. Eksponował ją w specjalnie wybudowanym w tym celu w 1910 roku przeszklonym pawilonie w ogrodzie. Mimo strat poniesionych w czasie II wojny światowej (z 500 dzieł zbiór zmalał do ok. 300) możemy dziś podziwiać m.in. płótna Malczewskiego i Wyspiańskiego. Ostatnim właścicielem Rogalina był Edward Raczyński (1891–1993), wybitny polityk i dyplomata, w latach 1934-1945 ambasador RP w Londynie, a później ostatni prezydent rządu emigracyjnego. W 1991 roku, w setną rocznicę urodzin, przekazał cały swój majątek w formie fundacji narodowi. Niegdyś uważano, że najstarsze z rogalińskich dębów pamiętają czasy Mieszka. Najnowsze badania wykazały, że ich wiek waha się między 550 a 600 lat.

77. Rezydencja Leszczyńskich i Sułkowskich w Rydzynie

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. Sułkowscy przekazali majątek państwu. W latach 20. w pałacu mieściło się elitarne gimnazjum. Hitlerowcy urządzili tu ośrodek wychowawczy Hitlerjugend.

ZamekwRydzynie

Pierwszą warownię wzniósł w tym miejscu w XIV wieku Jan z Czerniny. Na przełomie XVII i XVIII stulecia stanęła tu siedziba rodu Leszczyńskich, a budowę prowadził m.in. znany włoski architekt Pompeo Ferrari. Zamek przekształcono w obszerną, reprezentacyjną rezydencję magnacką stojącą na sztucznym wzniesieniu i otoczoną fosą, z oficynami, ujeżdżalnią, stajnią, wozownią, oranżerią i strzelnicą. W 1738 roku Rydzyna przeszła w ręce Sułkowskich, którzy dokonali kolejnej przebudowy. Pracami kierował Karol Marcin Frantz, on też wytyczył barokowy urbanistyczny układ miasta zachowany – jako jeden z nielicznych w Europie – niemal bez zmian do dziś. Wysoko ceniony malarz śląski Jerzy Neunhertz wykonał wspaniały plafon zdobiący dwukondygnacyjną Salę Balową. Ogród urządzono w modnym wówczas stylu angielskim. Zmiany, jakie zaszły w rezydencji przez wieki, nie odstraszyły ry-dzyńskiego ducha – damy w bieli, która w nocy z 1 na 2 listopada odbywa spacer przez zamek do kaplicy, gdzie daremnie czeka na rozgrzeszenie za popełnione zbrodnie. Z bogatego niegdyś wystroju nie zachowało się nic – to, co przetrwało wojnę, spłonęło podczas pożaru wznieconego przez czerwonoarmistów w 1945 r. Fantazyjne dekoracje w Sali Morskiej, które możemy dziś oglądać, to efekt rekonstrukcji przeprowadzonej w latach 1972-1982 na podstawie zachowanych fragmentów, rysunków i fotografii.

Miasto Sandomierz

Sandomierz zachował średniowieczny układ urbanistyczny z rynkiem, ratuszem i murami obronnymi. Wielką atrakcją turystyczną jest podziemna trasa, prowadząca przez piwnice starych kamienic.

sandomierz

Położone na siedmiu wzgórzach wznoszących się malowniczo nad Wisłą, pełne wspaniałych zabytków, które szczęśliwie ocalały z dziejowych kataklizmów, bywa nazywane “małym Rzymem”. Lubiane przez artystów, występuje na kartach Popiołów Stefana Żeromskiego, w utworach Reymonta i Wańkowicza. W domu przy ulicy Katedralnej 3 wielokrotnie gościł Jarosław Iwaszkiewicz, a dziś mieści się tu poświęcone mu muzeum. Do najcenniejszych zabytków Sandomierza należy kościół św. Jakuba – jedna z zaledwie trzech romańskich świątyń w Polsce zbudowanych z cegły, a nie z kamienia. Główne wejście zdobi XIII-wiecz-ny portal, a wnętrze kryje szczątki 49 dominikanów, tzw. męczenników sandomierskich, okrutnie zamordowanych przez Tatarów w 1260 roku. Niedaleko stąd znajduje się wejście do Wąwozu Królowej Jadwigi – wyżłobionego w lessie bardzo wąskiego, półkilometrowego przejścia o ścianach dochodzących do kilkunastu metrów wysokości. Legenda głosi, że kiedy Jadwiga podróżowała zimą z Sandomierza do Krakowa, rozpętała się straszliwa burza śnieżna. Pomocy udzielili królowej mieszkańcy pobliskiej wsi, za co w nagrodę zostali wykupieni z rąk srogiego właściciela i zobowiązani do służby przy katedrze. Białe skórzane rękawiczki Jadwigi, które otrzymali na pamiątkę tego wydarzenia, można zobaczyć w Muzeum Diecezjalnym. Mieści się ono w XV-wiecznym Domu Długosza, ufundowanym przez słynnego kronikarza. Eksponowane są tu też cenne dzieła sztuki, m.in. romańska kamienna rzeźba Madonny z Goźlic oraz obraz Lucasa Cranacha starszego Madonna z Dzieciątkiem i św. Katarzyną. Wąziutka furta dominikańska, zwana Uchem Igielnym, to jeden z wielu urokliwych zakątków Sandomierza.

Kościół i klasztor Klarysek w Starym Sączu

Klasztor_w_Starym_SaczuW 1999 r. papież Jan Paweł II dokonał w Starym Sączu uroczystej kanonizacji księżnej Kingi, fundatorki tutejszego klasztoru. To najcenniejszy zabytek urokliwego miasteczka, które do dziś zachowało średniowieczny układ. Fundatorką była św. Kinga (1234-1292), wdowa po Bolesławie Wstydliwym. Piękna i pobożna królewna węgierska najpierw wymogła na swym mężu ślub czystości, a po jego śmierci została mniszką. Dzięki niej klasztor w Starym Sączu zasłynął jako ważny ośrodek kulturalny, gdzie kwitło życie muzyczne, studiowano księgi, a być może dokonano nawet pierwszego przekładu psalmów na język polski. Za przykładem świętej szły także i inne wielkie panie -franciszkański habit przyoblekły m.in. księżna Jolanta, wdowa po Bolesławie, księciu kaliskim, i Jadwiga, małżonka króla Władysława Łokietka. Budowę gotyckiego kościoła Świętej Trójcy ukończono około roku 1332, jednak większa część wyposażenia, m.in. trzy stiukowe ołtarze z warsztatu Baltazara Fontany pochodzi z epoki baroku. W kaplicy św. Kingi znajduje się cenna drewniana rzeźba z XV wieku przedstawiająca patronkę. Pierwotny klasztor nie dotrwał do naszych czasów. Obecny wzniesiono na początku XVII wieku. Siostry klaryski przechowują w nim takie skarby, jak iluminowane średniowieczne rękopisy, w tym dwa graduały z końca XIII stulecia, zabytkowe hafty i drobne pamiątki po fundatorce: pierścień, łyżeczkę i trzonek kindżału.

W kościele Klarysek uwagę przykuwa ambona z 1671 r. w kształcie drzewa genealogicznego Chrystusa. Z piersi Jessego, ojca króla Dawida, wyrasta pień, na kolejnych odgałęzieniach artysta umieścił figury przodków Jezusa, a na szczycie Matkę Boską z Dzieciątkiem.

Skarby sztuki romańskiej w Strzelnie

rotunda-strzelno

Granitowa rotunda św. Prokopa z oryginalnym sklepieniem jest jednym z najlepiej zachowanych kościołów romańskich w Polsce. W tym niewielkim miasteczku na granicy Wielkopolski i Kujaw wznoszą się obok siebie dwie budowle romańskie: rotunda św. Prokopa i kościół Norbertanek pod wezwaniem Świętej Trójcy. Ten ostatni przebudowano w XVIII wieku w stylu barokowym, co spowodowało zatarcie wielu pierwotnych, średniowiecznych elementów wystroju. Po kilkuset latach wydobyto je na światło dzienne w dość niezwykłych okolicznościach. Ostrzał artyleryjski prowadzony w ostatnich miesiącach II wojny światowej wyrządził tak duże szkody, że trzeba było podjąć prace konserwatorskie. Z popękanych barokowych kolumn zdjęto starą zaprawę murarską, odsłaniając wewnątrz nich świetnie zachowane kolumny romańskie. Dwie pierwsze pokrywa niezwykła, stanowiąca unikat w skali europejskiej, dekoracja figuralna. Przedstawia ona personifikacje cnót i przywar. Na kolumnie południowej (po prawej stronie) rozpoznano m.in. postacie symbolizujące: Sprawiedliwość (z wagą w ręku), Roztropność (z książką), Pokorę (z rękami skrzyżowanymi na piersiach), Wiarę (z krzyżem). Na północnej (po lewej stronie) udało się zidentyfikować m.in. wyobrażenia: Gniewu (kobieta szarpiąca się za włosy), Zabójstwa (z mieczem), Zawiści (z wężem), Rozpusty (naga postać, zjawisko wyjątkowe w sztuce tej epoki). W sumie na każdej kolumnie występuje 18 figur wykutych w piaskowcu, pogrupowanych po sześć. Jest to najwspanialszy przykład rzeźby romańskiej w Polsce. Wybitny poziom artystyczny i głęboka treść teologiczno-moralna tego dzieła wymownie świadczą o szerokich horyzontach pomysłodawcy, być może którejś z ksieni norbertanek. To również dowód na to, że sztuka wczesnego średniowiecza na naszych ziemiach nie była bynajmniej tylko słabym echem sztuki europejskiej.

Odsłonięcie w 1946 r. rzeźbionych kolumn romańskich w Strzelnie uważa się za najbardziej sensacyjne odkrycie w dziedzinie historii sztuki w powojennej Polsce.

Szwajcaria Kaszubska

szwajcaria-kaszubskaUrokliwy krajobraz Szwajcarii Kaszubskiej tworzą ukryte w lasach, połączone ze sobą oczka wodne i jeziora. Jedno z nich, Lubygość, swe niezwykłe pomarańczowe zabarwienie zawdzięcza żyjącym w nim glonom. Na szczycie Wieżycy, najwyższego wzniesienia Pojezierza Kaszubskiego (329 m n.p.m.), znajduje się kamień, na którym wyryta jest odległość do… Szwajcarii. Umieścili go tu rodowici Szwajcarzy, dowiedziawszy się o potocznej nazwie regionu. Kaszuby jednak to nie tylko jeziora, dzikie bory oraz malownicze wzgórza. To także, jedna z nielicznych już na świecie, enklawa naturalnego folkloru. Nie na sprzedaż, nie jako atrakcja turystyczna, ale żywa aż do dziś kultura. Głęboko zakorzenione w lokalnej świadomości Kaszebe to ziemie Reboków na Helu, Beloków w okolicach Pucka, Jośków, Lesoków, Gochów i Zabóraków. To odrębny język, którym posługuje się większość mieszkańców. To także, a może przede wszystkim, wspaniałe zwyczaje, huczne święta i odpusty, podczas których można usłyszeć dźwięki jedynego w swoim rodzaju instrumentu muzycznego na wodę i końskie włosie – burczybasu. Owej szczęśliwej krainy strzegą dobre duchy. Jednym z nich jest Borowa Ciotka – strażniczka lasu. Jej orszak weselny zaklęty w kamienie spoczywa nad Jeziorem Długim, nieopodal Węsior.

W Łapalicach, niewielkiej wiosce leżącej niedaleko Chmielna, rzemieślnik z Gdańska wznosi niezwykłą budowlę. Przypominająca baśniowy zamek z 12 wieżami, nazwanymi imionami 12 apostołów, i licznymi kopułami, położona nad sztucznym jeziorem z wyspą, jak twierdzi jej twórca, będzie służyła wyższym celom…

Sanktuarium w Świętej Lipce

Święta_Lipka,_Bazylika_Nawiedzenia_NMP

Początki kultu sięgają tutaj XIV a może nawet XII wieku. Wtedy to na przydrożnej lipie zawisła drewniana figura Matki Boskiej. Według legendy miał ją wykonać więzień, któremu w noc poprzedzającą egzekucję ukazała się Maryja, przynosząc kawałek drewna oraz dłuto, i poleciła wyrzeźbić swoją podobiznę. Kiedy rano skazaniec pokazał swoje dzieło, oniemiali sędziowie cofnęli wyrok. Wkrótce zbudowano kaplicę, która dała początek miejscowości Święta Lipka. Znajdowała się ona w granicach państwa krzyżackiego, a od 1525 roku – w Prusach Książęcych, gdzie panowała religia luterańska. Pielgrzymowanie do tego miejsca było zabronione pod karą śmierci, a kaplicę zrównano z ziemią. Mimo to przez sto lat wierni przybywali tu, głównie nocami, i modlili się. Dopiero na początku XVII wieku przywrócono katolikom w Prusach wolność wyznania. Po wykupieniu terenu z rąk protestanckich w Świętej Lipce znów stanęła kaplica. W 1640 roku osadzeni kilka lat wcześniej jezuici umieścili w niej namalowany w Wilnie, czczony do dziś wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem. W 1688 roku rozpoczęto budowę wspaniałego kościoła pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny, co zajęło kilkadziesiąt lat. Wnętrze wypełniają stiuki i iluzjonistyczne malowidła. Dają one doskonałe złudzenie przestrzeni – spoglądając w górę, mamy wrażenie, że zamiast płaskiego sklepienia rozciąga się nad nami wspaniała kopuła. Niezwykle cennym elementem wyposażenia są XVIII-wieczne organy z ruchomymi figurami. Do sanktuarium w Świętej Lipce pielgrzymowali królowie: Zygmunt III Waza, Władysław IV Jan Kazimierz i Jan III Sobieski.

Obraz Matki Boskiej, zwanej Swięto-lipską, został koronowany w 1968 r. przez prymasa Polski kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Ośrodek kultu religijnego w Świętym Krzyżu

Swiety_Krzyz_klasztor

Taką funkcję Łysa Góra pełniła już w czasach przedchrześcijańskich, o czym świadczą pozostałości kamiennego kręgu. Według trudnych do sprawdzenia przekazów czczono tutaj bóstwa słowiańskie o imionach: Łada, Boda i Leli. U stóp wzniesienia stoi kamienna figura zwana Pielgrzymem, niegdyś również łączona z pogańskimi obrzędami. Jak głosi legenda, wędruje ona na szczyt, przesuwając się każdego roku o ziarnko piasku. Kiedy osiągnie cel, nastąpi koniec świata. Nazwa Święty Krzyż pochodzi od relikwii przechowywanych w opactwie Benedyktynów, ufundowanym na początku XII wieku, najprawdopodobniej przez Bolesława Krzywoustego. Okres największego rozkwitu sanktuarium przypada na wiek XV, kiedy przybywali tu pielgrzymi z całej Polski. Aż siedem razy odwiedził je król Władysław Jagiełło. Na przełomie XVI i XVII wieku przy pątniczej ścieżce wiodącej z Nowej Słupi na szczyt Łysej Góry wybudowano jedną z pierwszych w Polsce dróg krzyżowych. Klasztor i kościół były wiele razy niszczone przez najazdy pogańskich Litwinów i Tatarów oraz pożary. Obecna świątynia powstała na początku XIX wieku, zaledwie na kilka lat przed kasatą opactwa przez władze rosyjskie (1819). Chociaż klasztor opustoszał, przez cały okres zaborów przybywały na Święty Krzyż pielgrzymki, które często miały również charakter manifestacji patriotycznych. W 1882 roku część zabudowań przeznaczono na ciężkie więzienie. W 1936 roku opiekę nad sanktuarium przejęło i do dziś sprawuje Zgromadzenie Misjonarzy Oblatów. Tak wygląda relikwiarz Krzyża Świętego, kryjący w swym wnętrzu pięć niewielkich drewienek.

Stare Miasto w Toruniu

Opasane murami miasto stanowiło doskonale zorganizowany kompleks dwóch dzielnic – Starego i Nowego Miasta, ale jedynie rodziny kupieckie i bogatsi mieszkańcy Starego Miasta mieli nieograniczony dostęp do rzeki, od czego zależała pomyślność handlu.

torun-stare-miasto

Niewiele jest miast w Polsce, które mogłyby poszczycić się tak wielką ilością zabytków. W 1997 roku zespół staromiejski Torunia został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Dumą mieszkańców jest Rynek Staromiejski, który w średniowieczu stanowił centrum handlowe i administracyjne. Pośrodku stoi gotycki ratusz, jeden z najciekawszych tego typu obiektów w Europie. W jego Sali Mieszczańskiej (zwanej też Salą Wielką) podejmowani byli nawet królowie. Przed ratuszem znajduje się pomnik najsłynniejszego torunianina, Mikołaja Kopernika. Wybitny astronom urodził się zresztą prawdopodobnie niedaleko stąd – na sąsiedniej ulicy, dawniej św. Anny, pod numerem 17. Dziś ulica nosi jego imię, a w gotyckiej kamienicy mieści się muzeum. Ciągnące się wzdłuż nadwiślańskiego bulwaru mury to pozostałość systemu obronnego. Miały one osiem bram, z których dwie wychodziły na ważne szlaki komunikacyjne, cztery na nabrzeże, a pozostałe dwie łączyły Stare Miasto z Nowym. Z obwarowaniami silnie powiązany był krzyżacki kompleks zamkowy. W 1454 roku toruńscy mieszczanie, buntując się przeciw obowiązkowi posłuszeństwa wobec rezydentów zamku, zdobyli go i zniszczyli. Słynna toruńska Krzywa Wieża to jedna z baszt gotyckiego systemu obronnego. Jest odchylona od pionu o 1,4 m. Według jednej z legend symbolizuje to odejście od reguł zakonnych pewnego rycerza krzyżackiego. Spotykał się on potajemnie z piękną torunianką i za karę musiał zbudować basztę.

Ruiny kościoła w Trzęsaczu

Pierwszy kościół, drewniany, postawiono w tym miejscu w XII w., drugi, murowany – ok. 1270 r. Ocalała do dziś ściana to pozostałość ze świątyni z XV w.

Ruiny-kosciola-w-trzesaczu

Na wysokim, urwistym brzegu, podmywanym wciąż przez wzburzone fale, stoi kawałek ściany z czerwonej cegły To wszystko, co pozostało z wybudowanego pięć wieków temu kościoła. Aż trudno uwierzyć, że świątynię wraz z przyległym cmentarzem postawiono w środku wsi, oddalonej od morza o prawie dwa kilometry. Dlaczego Bałtyk tak zaciekle zabiera po kawałku lądu w tym właśnie miejscu? Dawno temu w Trzęsaczu mieszkało dwoje młodych ludzi, Kazko i Ewa, którzy darzyli się wielkim uczuciem. Pewnego dnia chłopak wypłynął na połów i nigdy nie powrócił, a dziewczyna umarła z tęsknoty za nim. Od tamtej pory w księżycowe noce duch Ewy błądził nad brzegiem, chcąc spotkać się z duchem Kazka. Morze postanowiło przykryć falami cmentarz, na którym pochowano dziewczynę, aby od tej pory zakochani już zawsze byli razem.

Wedle innej legendy rybacy z Trzęsacza złowili niegdyś w sieci Zielenicę (Zefirę), córkę króla Bałtyku. Trzymali ją w zamknięciu, aby śpiewem wabiła ryby do ich sieci. Władca, nie mogąc patrzeć na nieszczęście córki, tak wzburzył fale, że sięgnęły do więzienia i oswobodziły dziewczynę. Inna opowieść podaje, że Zielenica umarła z tęsknoty za morzem i pochowano ją na przykościelnym cmentarzu. Od tamtej pory ojciec co roku wydziera po kawałku lądu, aby zabrać ciało córki. W połowie XVII wieku północną ścianę kościoła dzieliło od urwiska jedynie niewiele ponad 50 metrów. Już wtedy szum morskich fal często zagłuszał słowa kaznodziei. Ostatecznie ze względów bezpieczeństwa w połowie XIX wieku świątynię zamknięto. 50 lat później podczas sztormu runęła do morza pierwsza ściana. To, co z kościoła pozostało do dziś, może się osunąć w czasie większej nawałnicy.

Kiedy kościół w Trzęsaczu zamknięto, jego wyposażenie zostało przewiezione do katedry w pobliskim Kamieniu Pomorskim, gdzie znajduje się do dziś.

Opactwo Benedyktynów w Tyńcu

Opactwo tynieckie wyjątkowo malowniczo prezentuje się od strony Wisły.

Opactwo-Benedyktynow-w-Tyncu

Wznosi się na wyniosłym, skalistym brzegu Wisły 10 kilometrów na zachód od centrum Krakowa. Zostało prawdopodobnie ufundowane przez Kazimierza Odnowiciela w 1044 roku, choć niektórzy historycy przypisują ten akt Bolesławowi Śmiałemu, przesuwając datę powstania na lata 1076-1079. Być może temu ostatniemu zawdzięczamy jedynie budowę tutejszego kościoła. Opactwo było przez wieki znaczącym ośrodkiem życia duchowego i kulturalnego, od początku słynącym z zasobnej biblioteki. Z niej pochodzi wyjątkowo cenny zabytek romański -Sakramentarz tyniecki – włączony do zbiorów Biblioteki Narodowej w Warszawie. Jest to XII-wieczny kodeks pisany złotem na purpurze i ozdobiony całostronicowymi miniaturami. Położenie klasztoru sprawiło, że odgrywał on też ważną rolę strategiczną, np. w walkach o tron krakowski w okresie rozbicia dzielnicowego, a kilkaset lat później jako punkt oporu konfederatów barskich. W 1816 roku władze zaborcze usunęły stąd zakonników, w 1831 roku zabudowania strawił pożar. Benedyktyni powrócili do Tyńca dopiero w 1939 roku. W latach powojennych często bywał tu Karol Wojtyła. Wielokrotnie niszczone i odbudowywane opactwo stanowi jedyną w swoim rodzaju mozaikę stylów. W latach 1961-1965 odsłonięto fundamenty i część murów pierwotnej bazyliki romańskiej, odkrywając groby siedmiu opatów z XI, XII i XIII wieku, a w jednym z nich bezcenny XI-wieczny złoty kielich z pateną, przechowywany obecnie na Wawelu. Prace konserwatorskie w Tyńcu nie zostały jeszcze zakończone.

Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Marii Panny w Wabierzycach

Prowadzące do bazyliki schody wybudowano w latach 1864-1867. 33 stopnie w środkowej części symbolizują lata życia Chrystusa, kolejne 15 oznacza domniemany wiek Maryi w chwili Jego urodzenia. Imponująca fasada frontowa świątyni jest bogato dekorowana.

Bazylika_w_Wambierzycach

Historia Wambierzyc związana jest ściśle z kultem Matki Boskiej, jaki zaczął się szerzyć na tych ziemiach już w XIII wieku. Podobno pod koniec XII wieku ślepiec Jan z Ratna (wg innych przekazów – z Raszewa lub z Raszkowa) odzyskał tu wzrok, gdy ukazała mu się Matka Boska z Dzieciątkiem i płonącym nad nią krzyżem. Po cudownym uzdrowieniu Jan polecił wykonać drewnianą figurkę wysokości 28 centymetrów i umieścić ją w dziupli dużej lipy. Tradycja podaje, że na miejscu cudu wzniesiono pierwszy drewniany kościółek (wzmiankowany w 1418 r.), później kilkakrotnie przebudowywany.

W 1683 roku Daniel Paschazy von Osterberg, ówczesny właściciel Wambierzyc, zainicjował przekształcenie ich w miejscowość pielgrzymkową na wzór Jerozolimy. Do rynku prowadzi więc 12 bram, a rozplanowanie wsi odtwarza topografię Jerozolimy – nie brak tu takich miejsc, jak sadzawka Siloe, pałac Heroda czy góry: Syjon, Synaj, Tabor, Golgota. Fasada kościoła pod wezwaniem Nawiedzenia NMĘ zbudowanego na początku XVIII wieku z inicjatywy kolejnego właściciela Wambierzyc, hrabiego von Goetze-na, nawiązuje wymiarami (50 m długości, 45 m wysokości) do świątyni Salomona w Jerozolimie. Późnobarokowe wnętrze kryje wiele interesujących obiektów, m.in. drewnianą figurę Matki Boskiej Wambierzyckiej, pochodzącą, wbrew legendzie, najprawdopodobniej dopiero z XIV wieku. Na okolicznych wzgórzach wznoszą się stacje kalwarii wambierzyckiej, jednej z największych w Europie. Obejmuje ona 79 kaplic. Większość dekorowana jest scenami figuralnymi lub pojedynczymi rzeźbami. Wśród nich – niezwykły wizerunek ukrzyżowanej kobiety. To św. Wilge-fortis, która nie chciała poślubić poganina i przybrawszy rysy twarzy Chrystusa, zawisła na krzyżu.

88. Łazienki Królewskie w Warszawie

Pierwotnie w miejscu dzisiejszego parku krajobrazowo–geometrycznego, zaliczanego do najpiękniejszych w Europie, rozciągał się królewski zwierzyniec. Nazwa pochodzi od luksusowego pawilonu kąpielowego wzniesionego na tym terenie w drugiej połowie XVII wieku przez ówczesnego właściciela, filozofa i poetę, Stanisława Herakliusza Lubomirskiego.

warszawa-lazienki-krolewskie

W 1764 roku Łazienki znalazły się w rękach nowo obranego króla Stanisława Augusta, który polecił przebudować położoną na wyspie Łaźnię na swoją letnią rezydencję. Prace trwały w sumie 20 lat. Przeprowadzono je w kilku etapach, odzwierciedlających zmieniający się gust monarchy – od rokokowej ozdobności do klasycznego umiaru. Głównymi projektantami byli ulubieni architekci króla: Dominik Merlini i Jan Chrystian Kamsetzer. Zachowali oni niektóre fragmenty pierwotnej budowli, stąd w dwóch pokojach – Kąpielowym i Bachusa – możemy zobaczyć resztki wystroju Łaźni Lubomirskiego. Przy dekoracji wnętrz pracowali najlepsi artyści epoki – do wybitnych osiągnięć zalicza się wysoką na dwa piętra Salę Balową ozdobioną posągami Apolla i Herkulesa. Szeroko zakrojone prace prowadzono w tym czasie również w parku. W latach 1786-1788 powstała Stara Pomarańczarnia – jej wnętrze kryje jeden z niewielu zachowanych na świecie teatrów dworskich z XVIII wieku. W 1790 roku na niewielkiej wysepce wzniesiono kamienny Amfiteatr, wzorowany na starożytnej budowli w Herkulanum. Do dziś odbywają się tu spektakle na wolnym powietrzu.

Park Łazienkowski to wspaniałe miejsce wypoczynku – można tu pojeździć konno, popływać stylową gondolą czy poobserwować przechadzające się dostojnie pawie. Pałac na Wodzie odznacza się klasyczną elegancją i harmonią. Otaczający go staw, pełen złocistych karpi, dodaje mu wiele uroku. Latem w tej oto Sali Jadalnej odbywały się słynne obiady czwartkowe, na które król Stanisław August zapraszał poetów i myślicieli.

Amfiteatr w Łazienkach Królewskich, wraz ze Sceną na Kępie, powstał w 1786 roku według projektu Dominika Merliniego. Był to ziemny obiekt, który zastąpiono kamiennym w 1790 roku według projektu Jana Christiana Kamsetzera. Widownia, wzorowana na antycznym amfiteatrze w Herkulanum, zwieńczona jest posągami słynnych dramaturgów. Rzeźby zostały wykonane przez Andrzeja Le Bruna. Scena, oddzielona od widowni wodą, ma stałą dekorację imitującą ruiny Forum Romanum. Tłem dla sceny jest naturalna zieleń. Latem odbywają się tutaj przedstawienia. Sztuki wystawiane w takim miejscu wywierają na widzach ogromne wrażenie. Pomnik Fryderyka Chopina w Parku Łazienkowskim to jeden z najbardziej znanych polskich pomników. Chopin siedzi pod rozfalowaną na wietrze wierzbą mazowiecką. Pomnik, dzieło Wacława Szymanowskiego, odsłonięto w 1926 roku. Podczas II wojny światowej został zniszczony przez hitlerowców. Po wojnie odtworzony. Przed pomnikiem znajduje się niewielki okrągły staw z czerwonego piaskowca, a wokół piękny ogród kwiatowy. Pod pomnikiem, w letnie niedziele o 12:00 i 16:00, odbywają się koncerty muzyki Chopina.

Plac Zamkowy w Warszawie

warszawa-plac-zamkowyPlac był niegdyś dziedzińcem przednim Zamku Królewskiego, ograniczonym od południa murami obronnymi. Swój dzisiejszy wygląd zawdzięcza Jakubowi Kubickiemu. Według jego planów zburzono część murów i zabudowania znajdujące się przed zamkiem. Stojąca tu kolumna Zygmunta to pierwszy w Polsce pomnik przedstawiający osobę historyczną. Została wzniesiona w 1644 roku przez Władysława IV dla uczczenia pamięci jego ojca, Zygmunta III Wazy. “Rodzicowi najlepiej zasłużonemu / Roku Pańskiego 1643 / Wystawić rozkazał / Któremu już / Sława wieniec / Potomność wdzięczność / Wiekuistość pomniki / Wzniosła, albo jest dłużna” – głosi fragment łacińskiego napisu na tablicy fundacyjnej. Posąg króla wykonał rzeźbiarz z Bolonii, Clemente Molli. Mierzącą 275 centymetrów figurę władcy w zbroi rycerskiej, z szablą i krzyżem w rękach oraz koroną na głowie, odlał z brązu królewski ludwisarz Daniel Tym. Podczas powstania warszawskiego, we wrześniu 1944 roku, strzaskana przez Niemców pociskiem czołgowym, legła w gruzach. Rok wcześniej Tadeusz Hollender w wierszu nagrodzonym w konspiracyjnym konkursie napisał: A lud stołeczny wierzy, że gdy szabla w górze to znak, że się w krwi własnej wkrótce wróg zanurzy, że szabla podniesiona nową chwałę wróży. Kolumnę odbudowano w 1949 roku.

Kiedy odbudowano Zamek Królewski, zmienił się wygląd placu. Teren został obniżony o 0,5-1,5 m i pokryty kostką brukową ze starej nawierzchni Krakowskiego Przedmieścia i placu Grzybowskiego. Pas cegły klinkierowej wyznacza bieg dawnych murów obronnych. Podstawę kolumny Zygmunta uzupełniono kilkoma granitowymi stopniami.

Cmentarz Powązkowski w Warszawie

Wiele rzeźb nagrobnych na powązkowskim cmentarzu to wybitne lub przynajmniej wzruszające dzieła sztuki.

warszawa-powazki

Najstarszy z istniejących do dziś cmentarzy warszawskich to nie tylko miejsce spoczynku zmarłych, ale – podobnie jak inne polskie nekropolie, np. wileński cmentarz na Rossie czy cmentarz Łyczakowski we Lwowie – niezwykłe świadectwo życia duchowego narodu oraz przemian obyczajów i gustów estetycznych. Z zabytkowej wartości tego obiektu zdano sobie sprawę stosunkowo niedawno, przede wszystkim dzięki wytrwałej działalności Jerzego Waldorffa. Powołany z jego inicjatywy w 1974 roku Społeczny Komitet Opieki nad Starymi Powązkami stara się o fundusze na inwentaryzację i konserwację najcenniejszych nagrobków. Niektóre z nich liczą już prawie 200 lat, cmentarz został bowiem założony w 1790 roku w wyniku rozporządzeń, które ze względów higienicznych zabraniały chowania zmarłych w podziemiach kościołów i wokół nich. Jeden z dekretów nosił tytuł Uniwersał dla Miast Wolnych względem cmentarzy i szlachtuzów, co może dziś szokować, ale właśnie rzeźnie i miejsca pochówku stanowiły źródło groźnych epidemii. Mimo uroczystego poświęcenia Powązek w obecności samego króla Stanisława Augusta początkowo nie uważano za zaszczytne spocząć w tym miejscu. Zmieniło się to jednak szybko, a pogrzeby wybitnych osobistości oraz ofiar terroru zaborcy często przeradzały się w potężne manifestacje patriotyczne. W 1872 roku Stanisława Moniuszkę odprowadziło na miejsce wiecznego spoczynku 80 tysięcy warszawiaków. Na powązkowskim cmentarzu znajdziemy groby m.in.: Prusa, Wieniawskiego, Reymonta, Leśmiana, Żwirki i Wigury, Ćwiklińskiej, Smosarskiej. Szacuje się, że pochowano tutaj około miliona osób.

Zamek Królewski w Warszawie

W 1990 r. na zamku odbyła się symboliczna uroczystość przekazania prezydentowi Lechowi Wałęsie przez przedstawicieli rządu londyńskiego insygniów prezydenckich z okresu międzywojennego.

Zamek_Królewski_Warszawie

Wraz ze stojącą na placu Zamkowym kolumną Zygmunta III Wazy jest jednym z symboli Warszawy Zniszczony podczas II wojny światowej zamek zaczęto odbudowywać na początku lat 70. i w 1984 roku udostępniono publiczności. W XV wieku gotycka budowla była siedzibą książąt mazowieckich. W latach 1598-1619 dokonano jej gruntownej przebudowy w związku z ustanowieniem przez Zygmunta III Wazę głównej siedziby królewskiej w Warszawie. W połowie XVIII stulecia nowy późnoba-rokowy kształt zyskała fasada od strony Wisły. Za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego dobudowano skrzydło biblioteki, które ocalało podczas II wojny światowej. Urządzono w nim sale używane przez instytucje państwowe. Do najciekawszych pomieszczeń zamkowych, uważanych wówczas za jedne z piękniejszych w Europie, należą: Wielki Apartament – złożony z sal: Wielkiej (Balowej), Rycerskiej, Tronowej, Pokoju Marmurowego i Gabinetu Konferencyjnego, Sala Senatorska, zwana Salą Konstytucji 3 Maja (tu bowiem doszło do uchwalenia słynnej ustawy) oraz mieszkalny apartament króla. W przyległych komnatach królewiczów można podziwiać obrazy Jana Matejki, m.in. Konstytucję 3 maja. Parterowe pomieszczenia zamku urządzono zgodnie z XVI-i XVII-wieczną modą. Na drugim piętrze mieści się m.in. Galeria Sztuki Zdobniczej oraz Galeria Lanckorońskich, w której znajdują się dwa płótna Rembrandta. Odtworzono tutaj także gabinet prezydenta Ignacego Mościckiego.

Do upiększenia apartamentów Stanisława Augusta, urzędowych i prywatnych, przyczynili się m.in. malarze Canaletto i Marcello Bacciarelli, rzeźbiarze Andrzej Le Brun i Jakub Monaldi. Klasycystyczny kształt wnętrz został po odbudowie odtworzony zgodnie z dawnymi funkcjami i wyglądem.

Kopalnia Soli w Wieliczce

Największa i najpiękniejsza podziemna kaplica w kopalni poświęcona jest św. Kindze. Według legendy to właśnie jej zawdzięczamy odkrycie złóż soli w Wieliczce. Kiedy opuszczała rodzinne Węgry, aby poślubić Bolesława Wstydliwego, wrzuciła do kopalni soli w Marmarosz zaręczynowy pierścień. Po drodze do Krakowa jej orszak zatrzymał się w Wieliczce. Księżna nakazała kopać w tym miejscu i w pierwszej wydobytej bryle soli odnalazła swój klejnot.

Jako jedyna na świecie czynna jest bez przerwy od ponad 700 lat. Podziemna trasa o długości trzech kilometrów, udostępniona do zwiedzania, to jedna z największych atrakcji turystycznych w Polsce. Wiedzie ona przez stare komory i korytarze trzech najwyżej położonych poziomów wydobywczych (maksymalna głębokość – 136 m). Łącznie jest ich dziewięć – najgłębszy sięga 330 metrów, a długość chodników i wyrobisk w całej kopalni wynosi około 300 kilometrów. Sól uzyskiwano tutaj już w czasach prehistorycznych, odparowując solankę, jednak pierwsze szyby, którymi docierano do pokładów soli kamiennej, powstały dopiero na przełomie XIII i XIV wieku. W 1368 roku Kazimierz Wielki ustanowił prawo górnicze określające zasady wydobycia tego cennego minerału. Złoża w Wieliczce stanowiły tzw. regale, czyli własność królewską. Pod koniec XIV stulecia przynosiły 1/3 wszystkich dochodów skarbu państwa – to dzięki soli powstał pierwszy polski uniwersytet. Żupy wielickie należały do największych i najlepiej zorganizowanych przedsiębiorstw w Europie, lecz praca w nich wymagała niemałej odwagi. Głównym wrogiem górników był ogień, gdyż wszystkie szyby i chodniki zabezpieczano drewnianymi konstrukcjami. W 1696 roku pożar spowodował całkowite zawalenie się kilku komór i zapadnięcie stojących na powierzchni domów. Stało się to w nocy i grunt osiadał na tyle powoli, że mieszkańcy dopiero rano zorientowali się, iż tkwią na dnie wielkiego zapadliska. Wyciągnięto ich drabinami przez dach. Po tym wypadku zakazano górnikom budowania drewnianych ołtarzy i kapliczek. Zaczęli więc rzeźbić w soli i już w dwa lata po tragicznym pożarze poświęcono kaplicę św. Antoniego – najstarszą z istniejących do dziś.

Srebrny róg ofiarowany bractwu górniczemu przez żupnika Seweryna Bo-nera w 1534 r. to jeden z najcenniejszych eksponatów w wielickim muzeum. Warto też zobaczyć niezwykłą kolekcję ponad 400 solniczek.

Rezydencja Jana III Sobieskiego w Wilanowie (Warszawa)

Wilanów łączy w niepowtarzalny sposób swojski urok polskiej siedziby ziemiańskiej z wykwintem włoskiego baroku.

Wilanów_Palace

Wzniesiona przez włoskiego architekta Augustyna Loc-ciego, była dwukrotnie przebudowywana za życia króla, nabierając coraz większego rozmachu i elegancji. Nazwano ją Villa Nova, co wkrótce spolszczono na Wilanów. Dekoracją wnętrz zajmowali się najwybitniejsi artyści owych czasów, w tym wykształcony za granicą dzięki hojności monarchy Jerzy Eleuter Szymonowicz-Siemiginowski, autor wspaniałych malowideł ściennych o tematyce mitologicznej. Ich odsłonięcie podczas restauracji Wilanowa w latach 1955-1965 uznano za jedno z największych odkryć konserwatorskich po wojnie. Na przełomie XVIII i XIX wieku pałac, nadszarpnięty w czasie powstania kościuszkowskiego i ogołocony przez samą właścicielkę, Izabelę Lubomirską, która upodobawszy sobie Łańcut, przewiozła tam sporą część wyposażenia, dostał się w ręce jej zięcia, Stanisława Kostki Potockiego. Ten wybitny znawca i miłośnik sztuki wzbogacił Wilanów o nowe nabytki. Do szczególnie cennych należy kolekcja waz etruskich i rzeźb rzymskich oraz portret konny samego Potockiego, autorstwa francuskiego malarza Jacques’a Louisa Davida. Aż do 1939 roku Wilanów pozostawał w rękach prywatnych. Przejęty po wojnie przez władze państwowe został zamieniony na muzeum, w którym można zwiedzać apartamenty królewskie oraz Galerię Portretu Polskiego prezentującą obrazy z XVI-XIX wieku. W latach 60. w dawnej ujeżdżalni otwarto pierwsze w świecie Muzeum Plakatu.

Marysieńka, ukochana żona Sobieskiego, była wielokrotnie portretowana przez artystów pracujących w Wilanowie. Jej wizerunki, często w mitologicznych przebraniach, np. jako bogini Jutrzenka, zdobią ściany i plafony prywatnych apartamentów królewskich.

Wodospad Siklawa

Mimo stosunkowo łatwego wejścia na próg Siklawy, nie obyło się bez ofiar. W 1924 r. znany przewodnik tatrzański, Jan Gąsienica Daniel, schodząc tędy z turystą, pośliznął się i zginął w wodach potoku. Podobno jeszcze w ostatniej chwili wskazał ręką swemu towarzyszowi kierunek dalszej wędrówki.

Wodospad_Siklawa

O sto może kroków od nas przelewał się, grzmiał wodospad i rosił nas swoimi mgłami. Przekrojony od sterczącej na wierzchu opoki, rzuca się on prostopadle dwoma pasami (…). Lecąca woda, połamana, pokłębiona, wrząca, zdaje się być tylko pianą i brylantami… – tak blisko 200 lat temu opisywał swoje wrażenia Seweryn Goszczyński. Potok Roztoka, wypływający z Wielkiego Stawu w Dolinie Pięciu Stawów Polskich, 120 metrów dalej spada z jej progu do Doliny Roztoki. Jego wody rozdzielają się tam na kilka odnóg, tworząc wodospady m.in. Siklawę. Autorzy przewodników i encyklopedii poświęconych Tatrom nie są zgodni co do jej wielkości. Najczęściej jednak uznaje się, że ma ona około 70 metrów wysokości (odpowiada to mniej więcej 20 piętrom). Najbardziej imponująco wygląda w czasie obfitych deszczów. W początkach XIX wieku, kiedy zaczęto “odkrywać” Tatry, Siklawa stała się atrakcją turystyczną. Wówczas poprowadzono tędy jeden z najliczniej uczęszczanych górskich szlaków.

Ratusz we Wrocławiu

Ratusz składa się z trzech części przykrytych oddzielnymi dachami. Wysoką na 66 m wieżę wieńczy renesansowy hełm.

Ratusz_wroclaw

O szybkiej rozbudowie Wrocławia w XIII wieku zadecydowała lokacja miasta w 1261 roku na prawie magdeburskim, co uniezależniało je od władzy książęcej. Wzniesiony wówczas na środku rynku ratusz, siedziba władz miejskich, był parterowy. Odbywały się w nim doroczne zgromadzenia mieszczan, a na co dzień budynek wykorzystywano na cele handlowe. Wielokrotne przebudowy, w latach 1327-1504, doprowadziły do powstania jednej z najokazalszych budowli średniowiecznych w Europie. Każdy szczegół – bogato dekorowane fasady, zegar astronomiczny z 1580 roku, którego tarcza ma ponad 16 m2 czy późniejszy, wspaniały barokowy portal nad wejściem z herbem, nadanym Wrocławowi w 1530 roku – świadczy zarówno o bogactwie i potędze miasta, jak i o władzy gospodarzy ratusza. We wnętrzach zachował się gotycki wystrój – charakterystyczne sklepienia i rzeźbiarskie dekoracje. W gmachu ma obecnie swoją siedzibę Muzeum Historyczne Miasta Wrocławia. Kolejne sale: Hala Mieszczańska, Sala Sądowa, Kancelaria i Izba Rady, mieszczą zbiory poświęcone dziejom grodu nad Odrą i tutejszej mennicy.

W XIII wieku zaczęto wokół rynku wznosić kamienice. Większość z nich została zniszczona podczas II wojny światowej i potem zrekonstruowana. Gdzieniegdzie tylko zachowały się oryginalne fragmenty murów. Brama łącząca renesansową kamienicę, zwaną Jasiem, i barokową, zwaną Małgosią, prowadzi z rynku do pięknego gotyckiego kościoła św. Elżbiety.

Trójnawowa Wielka Sala zajmuje dużą część piętra ratusza. Jej sklepienie jest ozdobione 161 rzeźbionymi zwornikami. Wspaniała dekoracja miała zapewne obrazować polityczną potęgę miasta.

Wyspa Wolin

Klif na wyspie Wolin należy do najwyższych i najciekawszych odcinków polskiego wybrzeża Bałtyku. Jego wysokość sięga prawie 100 m (góra Gosań – 95 m n.p.m.), a u podnóża zalegają, przetransportowane przez lądolód, fragmenty skał pochodzące z dna niecki Bałtyku oraz ze Skandynawii.

Wolin-Topomap

Mało kto wie, że pod koniec IX i w X wieku Wolin był największym miastem w Europie. Jego sława dotarła nawet na Daleką Północ – pod nazwą Jomsborg opisywano go w skandynawskich sagach. Leżąca na szlaku kupieckim osada stanowiła niejako bramę do wnętrza lądu i szlaków handlowych na południe, a z drugiej strony – okno na świat poprzez Bałtyk. Dziś wiedzie do oazy spokoju i pięknej przyrody, królestwa bielika – na wyspę Wolin. Znaczną jej część zajmuje utworzony w 1960 roku Woliński Park Narodowy, który obejmuje, jako jedyny w kraju, obszar morski. Chroni także unikatowy klifowy brzeg. Jego strome, wysokie na ponad 100 metrów ściany, to wielka osobliwość przyrodnicza polskiego wybrzeża. Wolińskie wzgórza w większości porasta buczyna pomorska, charakteryzująca się zacienionym, ale przejrzystym podszyciem. Jednym z najciekawszych fragmentów wyspy jest ujście Świny. W czasie silnych wiatrów zachodnich i północno-zachodnich wody Bałtyku wtłaczane są kanałami rzeki do Zalewu Szczecińskiego. Dzięki temu zjawisku, zwanemu potocznie cofką, usypany został archipelag wysp tzw. delty wstecznej Świny. Niektóre z nich zaliczane są do bogatszych rezerwatów ptaków w środkowej Europie (np. Karsibór ska Kępa).

Zakopane

zakopane-krupowki

“Od dziesiątków lat dążą tu corocznie tysiące i tysiące osób z bliska i z daleka (…) Jedni szukają tu zdrowia, drudzy wypoczynku, inni rozrywki, większość jednakże przybywa (…) dla Tatr i wycieczek tatrzańskich” – pisał w 1926 roku Mieczysław Orłowicz.

Położone u stóp naszych najwyższych gór na wysokości 800-1000 m n.p.m. miasto również dziś jest główną bazą turystyczną oraz centrum sportów zimowych.

Jego początki sięgają XVI wieku i związane są z kształtowaniem się stałego osadnictwa pasterskiego. Nazwa pojawiająca się już w dokumencie z 1605 roku pochodzi od słowa “kopane” oznaczającego obszar wykarczowany pod łąkę. Szczególny rozwój miejscowości datuje się od drugiej połowy XIX wieku, m.in. za sprawą Tytusa Chałubińskiego, wielkiego propagatora walorów klimatycznych Zakopanego, oraz założonego w 1874 roku Towarzystwa Tatrzańskiego.

Najstarsza część miasta skupiona jest wokół drewnianego kościółka z XIX wieku oraz starego cmentarza na Pęksowym Brzyzku, gdzie spoczywają m.in. Tytus Chałubiński, Jan Krzeptowski (Sabała), Kornel Makuszyński i Stanisław Witkiewicz. Legendarny muzykant, gawędziarz i jeden z pierwszych przewodników tatrzańskich, Jan Krzeptowski (Sabała), w młodości był zbójnikiem i kłusownikiem. W górskich wędrówkach towarzyszył min. Tytusowi Chałubińskiemu.

Zalew Soliński

zalew-solinski

Jezioro Solińskie, popularnie zwane też Zalewem Solińskim, powstało w 1968 roku po wybudowaniu w Solinie-Zabrodziu zapory, która spiętrza wody Sanu i Solinki. Ma ona 664 metry długości i 81,8 metra wysokości i jest najwyższa w Polsce. Długość linii brzegowej zbiornika przekracza 150 kilometrów, średnia głębokość wynosi około 25 metrów, a przy zaporze 60 metrów. Zwierciadło wody znajduje się na poziomie 420 m n.p.m., choć zdarza się, że z dnia na dzień poziom ten zmienia się, nawet o jeden metr. U stóp zapory wybudowano elektrownię wodną o mocy 120 MW. Południowa część Jeziora Solińskiego dzieli się na dwie odnogi. Jedna sięga w głąb doliny Solinki po Wołkowyję i Bukowiec, zaś druga, dłuższa, wypełnia dolinę Sanu, dochodząc do Rajskiego. Zalew Soliński pełni też funkcję zbiornika przeciwpowodziowego. Tereny dawnej wsi Soliny, o której pierwsze wzmianki pochodzą z połowy XV wieku, znalazły się na jego dnie. Współczesna miejscowość posiada dogodne warunki turystyczne latem i zimą -nad brzegiem jeziora znajdują się przystanie statków spacerowych, a w Solinie-Jaworze, na stokach Jawor a, czynny jest wyciąg orczykowy. Wieś Polańczyk natomiast to największe w Bieszczadach skupisko uzdrowisk, domów wczasowych, hoteli oraz gospodarstw agroturystycznych. Olbrzymi, zajmujący 21 km zbiornik wodny, zmieniający się o każdej porze dnia i roku, jest często fotografowany.

Zamość

W 1992 r. Zamość został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Bogaci kupcy ozdabiali swoje kamienice figurami świętych patronów i aniołów oraz fantazyjnymi ornamentami roślinnymi i zwierzęcymi, np. smokami.

zamosc

Założone w 1580 roku przez kanclerza i hetmana Jana Zamoyskiego jest niezwykłą w skali światowej realizacją urbanistyczną opartą na traktatach XVI-wiecznych architektów. Plan Zamościa opracował Włoch, Bernardo Morando, który nie zapomniał o zbudowaniu dla siebie pięknej kamienicy. Wewnątrz potężnych murów miejskich znalazły się: rynek główny wraz z ratuszem, dwa rynki pomocnicze, kolegiata (od 1992 r. katedra), w której podziemiach spoczywają wszyscy potomkowie założyciela miasta, cerkiew (obecnie kościół katolicki) i bóżnica (obecnie biblioteka), a także pałac ordynacki i Akademia Zamojska. Do miasta prowadziły niegdyś trzy bramy: Lubelska, Szczebrzeska i Lwowska. W celi nad tą ostatnią był więziony w latach 1824-1825 Walerian Łukasiński. Arcydzieło sztuki urbanistycznej stanowi kwadratowy Rynek Wielki o wymiarach 100×100 metrów, otoczony arkadowymi kamienicami o bogatej dekoracji rzeźbiarskiej i koronkowych attykach. Za najpiękniejsze uważa się budynki ormiańskie przy pierzei północnej. W kamienicy pod numerem 2 od ponad 350 lat nieprzerwanie mieści się apteka. Zabytkiem wyjątkowej klasy jest zaprojektowany przez Morando ratusz, przebudowany w latach 1639-1651 (dodano wówczas monumentalne schody w kształcie wachlarza). Podobno w czasach Zamoyskiego ze smukłej wieży ratuszowej wygrywano hejnał tylko na trzy strony świata, gdyż dumny magnat nie chciał pozdrawiać stołecznego Krakowa.

Czytaj dalej: Zamość – Perła Renesansu idealna na weekend

Żelazowa Wola

W latach 30. XX w. wokół dworku powstał nastrojowy park. Drzewa i krzewy nadsyłali nieodpłatnie ogrodnicy z całego kraju.

zelazowa-wola

Biały dworek ze wspartym na dwóch kolumnach gankiem wznosi się na fundamentach dawniejszej, dużo skromniejszej budowli, w której przyszedł na świat genialny kompozytor. Jego rodzice: przybyły z Francji Mikołaj Chopin, guwerner dzieci hrabiostwa Skarbków, właścicieli Żelazowej Woli, i pomagająca im w prowadzeniu domu Tekla Justyna z Krzyżanowskich, zamieszkali po ślubie w lewej oficynie dworskiej, parterowej, krytej strzechą. Tu w 1807 roku urodziło się ich pierwsze dziecko -córka Ludwika, a trzy lata później jedyny syn – Fryderyk, który miał zaledwie osiem miesięcy, gdy cała rodzina przeniosła się na stałe do Warszawy Dwór Skarbków spłonął podczas przemarszu wojsk napoleońskich w 1812 roku, podobny los spotkał ponad sto lat później prawą oficynę. W cudem ocalałej lewej mieścił się przez pewien czas magazyn, a nawet trzymano w niej trzodę chlewną, co wywołało oburzenie społeczeństwa. Dopiero w 1928 roku budynek wykupiono z rąk prywatnych i przebudowano z przeznaczeniem na muzeum Chopina. Odtworzono m.in. pokój stołowy i pokój matki kompozytora wraz z przylegającą alkową – prawdopodobnym miejscem jego narodzin. W pokoju dziecinnym można zobaczyć tzw. żyrafę – stary fortepian z pionowym pudłem rezonansowym. Latem w saloniku muzycznym w każdą niedzielę rozbrzmiewają polonezy i mazurki.

Fryderyk Chopin obchodził urodziny 1 marca, jednak w odkrytym w księgach parafii w Brochowie akcie chrztu zapisano jako datę jego narodzin 22 lutego.

5 KOMENTARZE

  1. Po przejrzeniu rankingu najpierw się załamałam, że byłam jedynie w jakiejś połowie z tych miejsc, ale za chwilę pomyślałam, że to oznacza, że mam jeszcze tyle pięnych miejsc do odwiedzenia i to tak blisko, bo w Polsce! 🙂

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Zobacz także